//
you're reading...
góp nhặt cát đá, Khảo Cổ, Về Huế, về Lịch Sử

Giải mã bí mật ngai vàng của vua triều Nguyễn

Theo Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế, ngai vàng triều Nguyễn được chế tác dưới thời vua Gia Long (1802 – 1819), sau đó được sử dụng xuyên suốt trong thời Nguyễn với tổng cộng 13 đời vua, kéo dài trong 143 năm. Năm 2015, Thủ tướng Chính phủ ký quyết định công nhận ngai vua triều Nguyễn là bảo vật quốc gia.

Bảo vật hiếm có

Sau khi đánh bại triều Tây Sơn và các thế lực quân sự, vua Gia Long lập triều Nguyễn vào năm 1802. Trải qua 143 năm, chiếc ngai vàng là biểu tượng quyền lực của triều đại, được truyền qua 13 đời vua.

 Ngai vua triều Nguyễn tại điện Thái Hòa.

Ngai được đặt ở vị trí trang trọng nhất trong điện Thái Hòa, nơi nhà vua thiết đại triều mỗi tháng 2 lần vào ngày mồng 1 và ngày 15 âm lịch, cũng là nơi tổ chức các nghi lễ quan trọng của triều đình (lễ đăng quang của nhà vua, lễ sinh nhật, lễ tiếp kiến các sứ thần…).

Theo hồ sơ di sản, ngai cao 101 cm, rộng 72 cm, dài 87 cm. Phần đế dài 118 cm, rộng 90 cm, cao 20 cm. Phía trên ngai có bửu tán thếp vàng lộng lẫy. Tất cả đều được làm bằng gỗ với các hình ảnh trang trí rồng mang ý nghĩa cầu phúc, cầu thọ, cầu may mắn.

Hiện, ngai vàng vẫn được gìn giữ trong điện Thái Hòa, thuộc khu vực Đại nội của Kinh thành Huế. Ngai vàng không phải được làm từ vàng hoàn toàn, mà bằng gỗ được sơn son thếp vàng. Ngai vàng của nhà vua ngày xưa được thếp vàng ở những chỗ chạm trổ hoa văn. Đây là quá trình trang trí rất kỳ công, đòi hỏi thợ có tay nghề cao.

Trong suốt 143 năm của triều Nguyễn, một lần ngai vàng được trùng tu dưới thời vua Khải Định (1916 – 1925). Khi làm vua, ông cho làm lại bửu tán phía trên ngai, chuyển từ chất liệu gấm lụa sang gỗ sơn son thếp vàng và chạm khắc tinh xảo.

Hiện nay tại Huế, ngai vàng của vương triều Nguyễn còn lưu giữ và bảo tồn 3 chiếc, trong đó một chiếc ở điện Thái Hòa, một chiếc đang được lưu giữ ở Bảo tàng Cổ vật cung đình Huế, một ở Triệu Miếu. Về kiểu dáng và trang trí của 3 ngai vàng, nhìn chung giống nhau.

Tuy nhiên, điểm khác nhau ở lưng ngai, như chiếc ngai ở điện Thái Hòa là miếng gỗ hình chữ nhật có chạm rồng. Còn 2 chiếc ngai kia thì khá giống nhau, lưng ngai là hình tượng Mặt trời.

Giới chuyên gia chia kết cấu ngai làm 3 phần: Trên, giữa, dưới. Phần trên là hình tượng Mặt trời được phối cùng những dải mây cách điệu. Phần giữa gồm có lưng ngai và tay ngai, trong đó lưng ngai có 2 đồ án trang trí chữ thọ. Còn tay ngai 2 bên là 2 hình rồng đầu hướng về phía trước trong tư thế đạp mây.

Phần dưới là đế, xung quanh phía trên được trang trí hoa văn chữ vạn cùng những hàng cánh sen và đồ án lưỡng long chầu chữ thọ ở 4 cạnh. Phía dưới, tại 4 chân ngai, mỗi chân là một mặt hổ phù, bốn diềm xung quanh thì 2 diềm chạm mặt hổ phù kiểu “long hàm thọ”, 2 diềm còn lại chạm hình chim phượng.

Đồ án độc đáo biểu trưng quyền lực

Chiếc ngai vàng đang được lưu giữ ở Bảo tàng Cổ vật cung đình Huế.

Điều đáng quan tâm nhất ở ngai vua triều Nguyễn là hình tượng Mặt trời và 2 chữ “thọ” ở lưng ngai. Chữ “thọ” ở trên được viền bằng những dây lá lật kiểu tay mướp rất giống dây lá ở diềm bia tiến sĩ. Đặc biệt là giống dây lá ở các hoa cúc bằng vàng trang trí trên hệ thống mũ miện triều Nguyễn.

Chữ “thọ” phía dưới cho thấy, có 2 hình dơi cách điệu chầu vào. Độc lạ ở chỗ dơi được cách điệu từ những dây lá cúc – cúc hóa dơi. Giới nghiên cứu đồng ý kết luận, chữ thọ ở trên là đồ án “cúc cài thọ” mang ý ngĩa trường thọ, còn chữ thọ ở dưới là đồ án “phúc thọ”.

Hình tượng Mặt trời được đặt ở vị trí cao nhất. Với vị trí này, khi nhà vua ngự tọa, Mặt trời sẽ ở trên đầu như vầng hào quang tỏa sáng. Điểm đặc sắc là Mặt trời được phối cùng mây theo bố cục hợp nhất theo hình một chiếc ngai.

Điểm độc đáo này còn được thể hiện tại họa tiết xoáy ở chân các tia lửa. Đồng thời, phía sau các chân tia là mây có hình cánh hoa, và lại có 2 lớp to nhỏ chồng lên nhau trông như 2 lớp cánh. Nhìn chung là giống với trang sức, vừa là Mặt trời, vừa hoa cúc ở trên mũ miện cũng của hoàng đế triều Nguyễn.

Điện Thái Hòa – nơi các vua nhà Nguyễn thiết đại triều mỗi tháng 2 lần.

Tuy nhiên, nhiều người thắc mắc hình tượng Mặt trời được đưa vào trang trí trên ngai mang thông điệp gì? Giới nghiên cứu cho rằng, đây là hình thức tôn vinh để nói lên sự tương ứng giữa Mặt trời với ngôi vị của hoàng đế. Điều này cũng giống việc hoàng đế Minh Mạng đã chọn các chữ trong bộ 日 (nhật: Mặt trời) làm tự danh cho các vua khi lên nối ngôi.

Như vậy, dù sử sách triều Nguyễn không đề cập đến sự liên quan giữa hoàng đế và Mặt trời, nhưng với hình tượng trên chiếc ngai và việc vua Minh Mạng chọn chữ trong bộ 日, chỉ ra rằng ở triều Nguyễn, Mặt trời còn được ngầm hiểu là tượng trưng cho hoàng đế.

Dùng hình tượng Mặt trời để biểu trưng quyền lực hoàng đế là câu chuyện thường thấy trong lịch sử. Mẹ của Hán Vũ đế (vua nhà Hán) nằm mơ thấy Mặt trời chui vào bụng sau đó có mang và sinh ra ông. Ngoài ra còn một bằng chứng liên quan đến vấn đề này, đó là hình ảnh Mặt trời ở lăng vua Khải Định đã được thể hiện trong lúc đang lặn với hàm ý hoàng đế đã băng hà.

(Nguồn : khoahoc.tv)

Thảo luận

Không có bình luận

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

Trang web này sử dụng Akismet để lọc thư rác. Tìm hiểu cách xử lý bình luận của bạn.

Thư viện

%d người thích bài này: