//
you're reading...
Bút ký, Chiến Tranh, Dịch Thuật, Giới thiệu sách, Photography, thời đã qua, Triệu Phong, về Lịch Sử, về Quê Hương

Ký giả mất tích Mike Langford và Sài Gòn thập niên ’60 (1) * Triệu Phong

Lời giới thiệu

Bài đọc này dịch từ chương ba của cuốn “Highways to a War” có tựa đề “The Delta,” tức Đồng Bằng Sông Cửu Long, của tác giả người Úc Christopher J. Koch. Tác phẩm được giải thưởng The Miles Franklin Award 1996.

Chuyện kể về phóng viên chiến trường người Úc đầy huyền thoại Mike Langford, người bị mất tích ở Căm Bốt vào năm 1976, một năm sau khi đất nước này rơi vào tay Khmer đỏ. Người ta chỉ biết Langford lẻn vào Căm Bốt từ biên giới Thái Lan và được xem như mất tích sau 5 ngày không thấy quay về cũng như không có tin tức nào về anh.

Người bạn thân từ thuở ấu thời tên Ray thừa hưởng tập nhật ký thu âm của Langford để lại, từ đó phối hợp với nhiều tài liệu khác, Ray tái dựng cuộc đời của Langford để hiểu thế nào mà Langford trở thành nhà báo đầy huyền thoại và vì sao anh tìm cách lén trở lại Căm Bốt.

Highways to a War được kể lại qua nhiều giai đoạn cuộc đời của Langford, từ thuở thơ ấu sống nơi một nông trại ở Tasmania, đến thời kỳ đói khổ tìm việc ở Singapore, rồi những kinh nghiệm đầu đời tại Việt Nam, ở Sài Gòn, ở đồng bằng sông Cửu Long, tháp tùng theo những người lính của quân đội miền Nam trong các cuộc hành quân. Những hồi gay cấn là lúc Langford bị lính Bắc Việt bắt sống, rồi chứng kiến sự thất thủ của Sài Gòn. Câu chuyện mang lại những căng thẳng nhưng tập trung vào nơi con người của Langford, một con người gan dạ, một kẻ sống sót dưới mọi hoàn cảnh, nhưng cũng là một con người lý tưởng, đánh mất tính khách quan và trở nên liên hệ với Free Khmer, số mệnh của anh tự nó dính liền với một thảm kịch là điều không thể tránh được.

(theo Wikipedia)

1.

Trước mặt tôi là tấm hình Langford chụp chung với Jim Feng ở đâu đó tại Việt Nam vào năm 1966, mặt sau hình không thấy có chú thích nào. Họ ngồi trong chiếc xe Jeep không mui mà họ đặt tên là Big Budgie, đang đậu bên lề một đường quốc lộ.

Cả hai đều mặc đồ trận. Jim Feng đang tươi cười, đôi tay dài đặt trên tay lái, đầu ngả lui đằng sau, hàm răng dài như răng ngựa ngời sáng, mái tóc mượt mà chải ngược ra đằng sau rất cẩn thận. Langford đang chỉ tay về phía gã, mặt nhìn nghiêng.

Tấm hình cũng như mọi tấm khác Mike để lại cho tôi đều thuộc loại đen trắng kiểu hình thời sự, bề 6 x 8 inch. Tấm hình biểu trưng cho nhiều tấm khác chụp cùng thời, trong đó Langford và Jim Feng cùng đối thủ Dmitri Volkov của đài CBS chụp cho nhau để giải trí trong lúc chờ đợi. Họ tươi cười trong hầu hết những bức hình ấy.

Việt Nam của thập niên 1960 là cao điểm của thời hoa niên của họ. Nhưng Việt Nam cũng là nơi mà tuổi trẻ của họ bị biến mất một cách ngẫu nhiên. Tuổi trẻ biến mất khi họ đang tác nghiệp; biến mất khi họ đang đùa vui. Đùa vui là thức ăn của họ : cần thiết hơn so với uýt-ki hoặc nhiều chất kích thích khác mà ở đó hoặc thời kỳ đó có thể mang lại cho họ. Vào những năm tháng ấy họ phê với hầu như mọi thứ nhưng cái phê ghê gớm nhất đối với họ là sự liều lĩnh qua sự liên tục cận kề với cái chết mà họ cứ phải lập lại mãi với chúng mà không biết mệt.

Các tay quây phim cảnh chiến tranh còn sống sót vốn là bạn hữu của Langford vẫn tiếp tục tường thuật ở tuổi trung niên, nhưng đề tài tầm cỡ không còn thuộc về họ nữa. Họ nay quanh quẩn ở Hồng Kông, Bangkok, Singapore. Mỗi năm mớ đồ nghề kềnh càng mà họ phải mang theo khi hành sự ngày mỗi trở nên nặng nề hơn, còn các nhiếp ảnh gia thì thấy phản xạ của mình ngày mỗi chậm đi. Họ nay như mấy tay súng già trong mấy phim cao bồi miền Tây mà Mike và tôi xem ở rạp cine nhỏ ở New Norfork vào những tối Thứ Bảy. Đã đến lúc họ cần phải giải nghệ.

Langford đến Việt Nam vào tháng Năm của Rolling Thunder, qua cửa Tân Sơn Nhứt như tất cả mọi người.

Chiếc Boeing 707 của hãng Pan American nghiêng cánh khi chuẩn bị đáp, một góc nghiêng mà ít hành khách nào ưa vì e ngại bị các tay bắn sẻ VC từ dưới đất bắn lên. Cảnh vật đổ nhào về một phía, lấp đầy ô cửa sổ máy bay, và Langford đang nhìn những khoảng không gian phẳng phiu màu nâu đất, những đường thẳng màu tối mong manh của mấy hàng cây và những con kênh dài ngời ánh bạc, như đang chồm lên phía trên. Phi cơ giảm thêm cao độ, trở về chiều ngang, và phi đạo hiện ra .

Năm nay Cơ Quan Viện Trợ Quân Sự Mỹ (MACV) đã biến cái phi trường dân sự buồn ngủ nầy thành một phi trường bận rộn vào bậc nhất thế giới. Những chiếc phi cơ bóng loáng chen chúc xếp hàng dài dọc theo hai bên các phi đạo. Tân Sơn Nhứt trở thành một thành lũy quân sự, với những đường băng để phi cơ lên xuống, những tòa nhà chỉ huy, những trại lính, những cửa hàng quân tiếp vụ PX có máy điều hòa, và những nhà kho có thể cung cấp mọi thứ cho một đời sống kiểu Mỹ, từ ice cream đến hệ thống âm thanh stereo. Máy bay lên xuống không ngưng đến nỗi ít khi dưới mười chiếc lên xuống một lượt. Các đường băng đổ bê tông chạy dài mút mắt đến tận chân trời.

Chiếc 707 lăn bánh giữa những dãy màn chắn sơn màu xanh lính, nơi những tấm ri thép chói sáng dưới ánh nắng mặt trời. Hằng chục binh sĩ Mỹ đầu đội nón lưỡi trai, mặc áo thun màu xanh ô liu đang bảo trì mấy chiếc Con Ma, Thần Sấm và Siêu Lưỡi Kiếm. Cạnh bên chúng là những phi cơ vận tải Hercules trông như những vựa thóc có cánh, và những trực thăng gunship trực thăng vận tải tân thời, như Shawnees, Hueys và Chinooks, vốn đang làm thay đổi hình thái của chiến tranh.

Tân Sơn Nhứt là bệ phóng từ đó cuộc chiến được điều động. Tại đây, Hoa Kỳ tung chiến dịch Operation Rolling Thunder, cuộc hành quân oanh tạc đại qui mô miền Bắc với ý đồ sớm đưa cuộc chiến đến kết thúc. Nhưng điều này không chấm dứt được cuộc xung đột, trái lại cuộc chiến chỉ mới bắt đầu.

Bước xuống khỏi phi cơ, nheo mắt vì ánh nắng nóng rát và chói chang từ mặt phi đạo hực lên, đón chào bởi mùi nhiên liệu máy bay và tiếng gầm rú của các động cơ phản lực, máy ảnh Leica đeo vòng qua cổ, túi đồ nghề mang trên vai, Langford đang bước vào tương lai của mình, nơi chiến tranh với những chuỗi sự kiện tàn khốc sẽ nuốt chửng phần còn lại của cuộc đời anh.

(Xem tiếp kỳ 2)

Thảo luận

Không có bình luận

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Thư viện

%d bloggers like this: