//
you're reading...
góp nhặt cát đá, Giáo Dục, Kỹ Thuật, Phim Ảnh

Chỉ cần thay đổi quan niệm, điện ảnh Việt Nam sẽ đẹp vô cùng!

 

 

Bạn đã từng nhận xét đi xem phim Việt phí tiền hay nghe một người nào đó nói vậy chưa? Với số lượng đông đảo những phim hài nhảm, làm qua loa, mà những sản phẩm có giá trị tinh thần cao của điện ảnh Việt bị gom vào cùng một cái mác. Tình trạng đồng thau lẫn lộn không còn quá xa lạ với ngành công nghiệp này của nước nhà. Tuy nhiên, có những bộ phim, video chỉ cần nhìn vào đã thấy khác hẳn những sản phẩm cùng loại khác, chứ chưa cần bàn tới nội dung. Vậy điều gì tạo nên sự khác biệt giữa một hình ảnh đẹp và xấu? Liệu có phải chúng nằm ở số tiền đầu tư, hay những kĩ thuật khó đòi hỏi học thức cao và nhiều năm kinh nghiệm trong nghề? Trái lại với những chiêu trò giật tít để tăng view “Sơn Tùng quay MV ở vườn quốc gia Mỹ hết bao nhiêu tiền?”, “Đoàn làm phim ‘ABCXYZ’ sử dụng máy quay 4k chuẩn Hollywood”, v.v… những điều này không thể định đoạt giá trị nghệ thuật của một tác phẩm mang giá trị tinh thần. Hãy nói với những nhà làm phim đang không hài lòng với sản phẩm của mình đừng cố tìm kiếm câu trả lời ở nơi quá xa, mà hãy tự học tại tâm và nhìn lại suy nghĩ của họ. Sở hữu những quan niệm chuẩn mực chính là yếu tố thiết yếu để một sản phẩm điện ảnh đạt được giá trị cao.

Cái đẹp phụ thuộc vào quan niệm về vẻ đẹp. Nó phụ thuộc rất nhiều vào văn hoá vùng miền, mà mỗi nơi trên thế giới lại có những quan niệm khác nhau. Chính vì thế, rất nhiều những dự án phim lớn nhỏ ở Việt Nam đều có chung một tông màu điển hình nhợt nhạt.

 

1

(Bạc Phận – K-ICM & Jack)

 

Để có được nước da trắng, người chỉnh màu thường giảm giá trị saturation và tăng độ sáng của toàn bộ khung hình. Kết quả là thước phim có cảnh vật thiếu sức sống, không có điểm nhấn, dẫn đến hình ảnh thiếu chiều sâu. Đôi mắt của người xem không được di chuyển quanh khung hình vì thật sự chẳng có gì đáng xem ngoài hình dáng nhân vật. Đôi khi những cảnh buồn rầu lại trở nên mộng mị, như một giấc mơ tươi sáng vì ánh nắng được tản đều dưới những chi tiết “blown-out”. Việc làm màu như thế này không phục vụ ý nghĩa nội dung câu chuyện, mà hoàn toàn chỉ giúp diễn viên được đẹp theo tiêu chuẩn ưa chuộng màu da trắng sáng.

 

2

(Em chưa 18 – Lê Thanh Sơn)

 

Nếu nhìn vào một ví dụ khác, hình ảnh của bộ phim Mắt Biếc lại làm điều trái ngược với quan niệm thường có về làn da đẹp.

 

3

(Mắt Biếc – Victor Vũ)

 

Đạo diễn Victor Vũ hoàn toàn hài lòng với vẻ đẹp chân thật của nước da nâu vàng người Việt Nam. Có lẽ với xuất thân là Việt Kiều Mỹ yêu nước, ông không hề muốn hoà lẫn vẻ đẹp của người Việt với làn da trắng ở nơi phương Tây, thứ quá đỗi bình thường với những người da trắng. Những giá trị cốt lõi và tự nhiên mới là niềm tự hào khi được sinh ra là người Việt. Dĩ nhiên, nước da này hoàn toàn có thể thay đổi màu sắc để biểu thị tâm trạng và cảm xúc cho phù hợp với mạch phim. Dù da đỏ, xanh, tím, hay vàng, miễn sao nó đem lại ý nghĩa cho câu chuyện thì đó chính là ngôn ngữ điện ảnh đích thực.

 

4

(Mắt Biếc – Victor Vũ)

 

Một khái niệm khác mà người ta thường lầm tưởng sẽ có lợi cho thành quả của sản phẩm là sử dụng số tiền đầu tư khổng lồ, chuẩn bị trang thiết bị làm phim thật đắt, hoặc kĩ thuật quay và dựng công phu. Một cái mic tốt liệu có thể biến một người thích hát thành một Diva? Một bảng màu đắt tiền liệu có thể khiến một bức tranh được treo trong bảo tàng? Trong ngành kể chuyện như là điện ảnh, thì kĩ thuật luôn chỉ là đạo cụ để phục vụ mục đích đưa thông điệp tới khán giả, hoặc đơn thuần là những cảm xúc như trong dòng phim thể nghiệm. Việc dùng những công cụ ấy thế nào là yếu tố quan trọng hơn trong việc quyết định giá trị nghệ thuật của một bộ phim.

 

5

 

Khán giả có thể dễ dàng nhận thấy MV ca nhạc Vợ Tương Lai của danh ca Đàm Vĩnh Hưng được đầu tư với nguồn vốn rất lớn thông qua các cảnh quay trên nhiều địa điểm từ Việt Nam cho tới Hoa Kỳ. Trong đoạn vũ đạo trên tàu ở sông Sài Gòn, MV sử dụng một camera chạy trên gimbal và một trên flycam. Để bay flycam trên sông không phải điều dễ dàng, xong kết quả nhận lại không thật sự tuyệt. Màu sắc thu được giữa hai loại camera không đồng đều, đồng nghĩa với việc người xem cảm nhận được sự hiện diện của chiếc máy quay. Nếu như người đạo diễn MV chịu hi sinh công sức của chiếc flycam kia, thì MV sẽ trở nên mượt mà hơn rất nhiều. Đôi khi đặt quá nhiều chi tiết vào một sản phẩm lại làm mất đi sự chỉn chu của ê kíp. Trái ngược với MV này là một video từ “Hoàng tử Indie” Vũ với toàn bộ cảnh quay trong một ngôi nhà, đặc tả những hành động vô cùng đời thường của một cô gái. Thậm chí, cảnh quay cô gái bật quạt kéo dài lên tới 25 giây, và không hề có nhạc. Liệu đây có phải một việc làm tầm thường, vô lí không? Những gì MV này thể hiện như một đường thẳng lặng yên, không sự kiện, không điểm nhấn. Vào những năm 1960, Andy Warhol, người nghệ sĩ Mỹ tiên phong trong phong trào Pop Art, đã cho ra đời những bộ phim thể nghiệm với độ dài lên tới trên 4 tiếng đồng hồ và chỉ trình chiếu một hành động duy nhất. Ông trình chiếu bộ phim “Empire” với độ dài 8 tiếng 5 phút. Nội dung của nó là một cảnh quay tĩnh toà nhà Empire State Building từ một vị trí cố định. Bộ phim “Sleep” với độ dài gần 6 tiếng quay cảnh một người đang ngủ cũng là một tác phẩm rất nổi tiếng khác của ông. Tại sao Warhol lại làm điều này? Liệu các nghệ sĩ thể nghiệm đều thật kì quặc và những sản phẩm của họ thì người bình thường không thể hiểu được? Triết lí của Warhol chính là khi ta nhìn càng lâu vào một vật, ta lại càng nhận ra những điều mới hơn về nó. Nhìn 2 giây ta thấy hình dạng của toà nhà cao nhất thế giới thời bấy giờ, nhìn lâu hơn ta lại thấy đỉnh của các toà nhà khác có hình nhọn hình vuông, rồi ta chú ý hơn đến các hạt sạn (grain) của loại phim 16mm.

 

6

(Empire – Andy Warhol)

 

7

(Sleep – Andy Warhol)

 

Quay lại Vũ, ta lại thấy cái chất thơ, tình, và rất đời thường trong MV Mùa Hè Của Anh. Đôi khi những thước phim đơn giản nhất lại là những thước phim tốn nhiều tri thức và chứa nhiều cảm xúc nhất.

Tư tưởng hài lòng với kết quả của người dựng phim cho MV Vợ Tương Lai cũng gián tiếp cho phép sai lầm kia tới với khán giả.
Đạo diễn huyền thoại Quentin Tarantino từng nói, “Tôi không nghĩ rằng khán giả là người ngu ngốc hơn tôi. Tôi chính là khán giả.”
Trong thời buổi này, khán giả có thể nhận ra những hạt sạn trong một thước phim một cách vô cùng dễ dàng vì ai cũng có thể bấm nút replay. Vì tính chất thời lượng ngắn và bắt tai của giai điệu, MV là loại hình điện ảnh thường xuyên được khán giả xem lại, thậm chí là còn cày views để ủng hộ thần tượng. Vì lẽ này, đôi khi thực hiện MV cần trau chuốt kĩ càng hơn cả phim truyện và phim truyền hình cho dù kinh phí và lợi nhuận của các thể loại này có chênh lệch tới đâu.

 

8

(Em Nói Anh Rồi – Chi Pu)

 

9

(Kill Bill Vol. 1 – Quentin Tarantino)

 

Trong MV Em Nói Anh Rồi có sử dụng hình ảnh gợi nhớ tới một trong những hình ảnh nổi tiếng nhất của văn hoá đại chúng Mỹ là khi diễn viên Uma Thurman cầm cây kiếm của Hattori Hanzo chống lại băng đảng yakuza Nhật Bản. Tuy nhiên, khi nhìn kĩ thì dường như có quá nhiều lỗi trong khuôn hình này của Em Nói Anh Rồi. Hãy khoan bàn về phần ánh sáng không đều màu phía sau ca sĩ Chi Pu, vì có thể đạo diễn hình ảnh của MV này muốn làm khác đi. Nhưng những cái khung, chân đèn, và bóng đèn rõ mồn một thì dứt khoát là sản phẩm của sự thiếu cẩn thận.

 

10

(Em Nói Anh Rồi – Chi Pu)

 

Ở một chi tiết khác, phông đen đằng sau chiếc xe máy của ca sĩ Chi Pu có những vết nhăn ngẫu nhiên, không đồng đều. Không rõ chúng có thuộc về ý đồ của đạo diễn hay không, nhưng hiển nhiên những nếp gấp này đã thu hút sự chú ý của đôi mắt khỏi chiếc xe và cô ca sĩ nổi tiếng.

Dưới đây là hình ảnh đạo cụ quay phim của trung tâm sản xuất phim truyền hình VFC. Không biết có điều gì hơi lạ đối với một set đạo cụ như thế này nhỉ?

 

11

Máy quay

 

16

Ống kính

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Phim truyền hình thường sử dụng hai máy quay để đẩy nhanh tiến độ sản xuất cho kịp lịch phát sóng. Tuy nhiên ở VFC, thường mỗi tiêu cự ống kính chỉ có một chiếc, cho nên hai máy quay không thể giữ được cùng tiêu cự khi quay cùng lúc. Kết quả của cỡ khung hình đối thoại giữa hai nhân vật sẽ không được đều khi cắt từ người này sang người kia.

 

17

(Về Nhà Đi Con – VFC)

18

 

Có thể thấy khung hình của nhân vật nữ sử dụng ống kính với tiêu cự lớn hơn nên bố cục chặt và nền đằng sau mờ hơn. Khung hình của nhân vật nam sử dụng ống kính với tiêu cự nhỏ (rộng) hơn và đặt ở khoảng cách gần hơn ống kính còn lại để giảm thiểu sự khác biệt giữa hai cỡ ống kính. Tuy nhiên, bản chất của tiêu cự khác nhau sẽ luôn biến đổi hình ảnh theo cách khác nhau nên bố cục của tiêu cự ngắn này rộng hơn và cho thấy nhiều chi tiết hơn ở phần nền. Khi sử dụng tiêu cự ống kính đồng nhất thì hai cỡ ảnh nhận được sẽ như nhau chứ không giống trường hợp phía trước.

 

19

(Westworld – HBO)

20

 

Cỡ cảnh của nhân vật thay đổi phụ thuộc vào nội dung của cuộc hội thoại. Ví dụ khi trò chuyện thông thường, thì hai người nên có cùng một cỡ cảnh; Khi một thông tin quan trọng được tiết lộ thì cỡ cảnh nên zoom gần vào khuôn mặt của nhân vật. Khi sử dụng cỡ cảnh không đồng nhất sẽ làm giảm đi sự kịch tích của mạch phim và làm mất chất lượng của ngôn ngữ điện ảnh. Vì sự thiếu đi của ngôn ngữ điện ảnh, một số khán giả và đạo diễn phim nhựa thường hay xỉa xói phim truyền hình rằng chúng giống như một cuốn truyện được biến thành hình ảnh chuyển động chứ không phải phim điện ảnh thật sự, điển hình như đạo diễn kì cội thắng giải Oscar Alfonso Cuaron.

Sản phẩm của những nhà làm phim sẽ thật khó có thể trở nên chất lượng hơn nếu thiếu đi những phản hồi chân thật và góp ý tích cực của khán giả. Nếu khán giả khó tính hơn một chút, người làm nghề bắt buộc sẽ tạo ra các sản phẩm điện ảnh tốt và thấu đáo hơn. Tại sao những đạo diễn có khả năng mang điện ảnh Việt đến thị trường quốc tế lại thường là những người có học vấn tại nước ngoài? Nổi tiếng như Victor Vũ với phim Tôi Thấy Hoa Vàng Trên Cỏ Xanh, Phan Gia Nhật Linh với Em là Bà Nội của Anh, Trần Anh Hùng với Mùi Đu Đủ Xanh, và nhiều hơn nữa. Như đã nói xuyên suốt bài viết, kĩ thuật không phải là yếu tố tiên quyết mà những người ấy có. Ở các đất nước phát triển, sự đòi hỏi về chất lượng nghệ thuật rất cao nên đã tạo ra những con người đủ tài và đủ sự tỉ mỉ để thực hiện những dự án xứng đáng với tiêu chuẩn của khán giả. Vì vậy, điện ảnh Việt Nam có phát triển hơn nữa được hay không, chính là nằm ở nhu cầu của khán giả.

QUAN DO
FILMMAKER | PHOTOGRAPHER | WRITER | PHILOSOPHER

(Nguồn : QuanDo’s blog @ wordpress.com)

 

 

 

 

 

Thảo luận

Không có bình luận

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Thư viện

%d bloggers like this: