Greenland trước giờ G, ôngTrump ra mốc 20 ngày, NATO ‘nín thở’

Theo Reuters, Nhà Trắng hôm thứ Ba (6/1) cho biết Tổng thống Donald Trump đang thảo luận các phương án nhằm giành quyền kiểm soát Greenland, trong đó có cả khả năng sử dụng quân đội Mỹ. Động thái này cho thấy ông Trump khôi phục tham vọng kiểm soát hòn đảo chiến lược, bất chấp sự phản đối từ châu Âu.

Theo Nhà Trắng, ông Trump coi việc sáp nhập Greenland là một ưu tiên về an ninh quốc gia, cần thiết để “răn đe các đối thủ trong khu vực Bắc Cực”.

“Tổng thống và nhóm của ông đang thảo luận nhiều phương án khác nhau để theo đuổi mục tiêu chính sách đối ngoại quan trọng này, và dĩ nhiên, việc sử dụng quân đội Mỹ luôn là một lựa chọn mà tổng tư lệnh có thể cân nhắc,” Nhà Trắng tuyên bố.

Greenland nhiều lần khẳng định không muốn trở thành một phần của Mỹ. Ngày 6/1, các nhà lãnh đạo từ nhiều cường quốc châu Âu và Canada đã lên tiếng ủng hộ vùng lãnh thổ Bắc Cực này, nhấn mạnh rằng Greenland thuộc về người dân của họ.

Việc quân đội Mỹ kiểm soát Greenland từ tay đồng minh lâu năm Đan Mạch sẽ gây chấn động lớn trong NATO và làm sâu sắc thêm bất đồng giữa Tổng thống Trump và các nhà lãnh đạo châu Âu.

Hôm 5/1, Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen từng tuyên bố số phận liên minh quân sự Bắc Đại Tây Dương (NATO) sẽ chấm dứt ngay lập tức nếu Mỹ dùng vũ lực với đồng minh.

Một quan chức cấp cao của Mỹ, giấu tên khi trao đổi về các cuộc thảo luận nội bộ, cho biết ông Trump và các cố vấn đang xem xét nhiều phương án khác nhau để giành quyền kiểm soát Greenland. Theo quan chức này, các lựa chọn bao gồm việc Mỹ mua lại Greenland hoặc ký kết một Hiệp ước Liên kết Tự do (COFA) với vùng lãnh thổ này. Tuy nhiên, một thỏa thuận COFA sẽ không đáp ứng đầy đủ mục tiêu của Mỹ.

Quan chức này không tiết lộ mức giá tiềm năng nếu Mỹ tiến hành mua Greenland.

“Ngoại giao và đàm phán luôn là lựa chọn hàng đầu của tổng thống. Ông ấy rất thích các thỏa thuận. Vì vậy, nếu có thể đạt được một thỏa thuận tốt để mua lại Greenland, đó chắc chắn sẽ là phản ứng đầu tiên của ông ấy,” quan chức này nói.

Theo hai nguồn tin am hiểu cuộc họp kín với các lãnh đạo Quốc hội vào cuối ngày thứ Hai 5/1, Ngoại trưởng Marco Rubio đã nói với các nhà lập pháp rằng những tuyên bố cứng rắn gần đây của chính quyền về Greenland không đồng nghĩa với việc sắp có hành động quân sự, và mục tiêu chính vẫn là mua hòn đảo này từ Đan Mạch.

javascript:if(typeof(admSspPageRg)!=’undefined’){admSspPageRg.draw(201018);}else{parent.admSspPageRg.draw(201018);}

“Tham vọng này sẽ không biến mất,” quan chức trên nói, đề cập đến mong muốn của Tổng thống Trump trong việc giành Greenland trong ba năm còn lại của nhiệm kỳ.

Theo ABC News, ông Trump từ lâu đã thường xuyên cân nhắc ý tưởng kiểm soát Greenland, với lý do an ninh quốc gia và chiến lược. Vị trí của Greenland nằm phía trên Vòng Bắc Cực khiến nơi đây trở thành một trung tâm thương mại quốc tế tiềm năng, sở hữu nguồn tài nguyên khoáng sản giá trị.

“Chúng ta cần Greenland vì lý do an ninh quốc gia,” ông Trump nói hôm Chủ nhật 4/1.

““Chúng ta sẽ không phải lo về vấn đề Greenland trong khoảng hai tháng tới. Hãy bàn lại về Greenland sau 20 ngày nữa,” ông Trump cho biết. “Tôi chỉ muốn nói rằng, chúng ta cần Greenland vì an ninh quốc gia, và Liên minh châu Âu cũng cần chúng ta có nó.”

Tầm quan trọng của Greenland

Theo CNN, Greenland là một hòn đảo giàu tài nguyên, có diện tích khoảng 836.000 dặm vuông (2,16 triệu km²). Đây là thuộc địa cũ của Đan Mạch và hiện là lãnh thổ tự trị của nước này, nằm ở khu vực Bắc Cực.

Greenland có mật độ dân số thấp nhất thế giới. Khoảng 56.000 cư dân di chuyển giữa các thị trấn chủ yếu bằng thuyền, trực thăng và máy bay, do các khu dân cư nằm rải rác dọc bờ biển phía tây. Thủ đô Nuuk là hình ảnh tiêu biểu, với những ngôi nhà sặc sỡ nằm sát nhau giữa đường bờ biển gồ ghề và các dãy núi trong nội địa.

Bên ngoài các thị trấn, Greenland phần lớn là vùng hoang dã, với khoảng 81% diện tích đất bị băng bao phủ. Gần 90% dân số có nguồn gốc Inuit, và nền kinh tế của vùng lãnh thổ này từ lâu chủ yếu dựa vào ngành đánh bắt cá.

Greenland có vị trí địa chính trị đặc biệt quan trọng khi nằm giữa Mỹ và châu Âu, đồng thời án ngữ eo biển GIUK – tuyến đường hàng hải nối Greenland, Iceland và Anh, kết nối Bắc Cực với Đại Tây Dương.

Nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú, bao gồm dầu mỏ, khí đốt và các khoáng sản đất hiếm, càng làm tăng tầm quan trọng chiến lược của Greenland, nhất là trong bối cảnh Trung Quốc đang tận dụng lợi thế thống trị đất hiếm để gây sức ép với Mỹ. Các khoáng sản này ngày càng thiết yếu đối với kinh tế toàn cầu, do được sử dụng trong sản xuất từ xe điện, tua-bin gió cho tới các thiết bị quân sự.

Nguồn khoáng sản dồi dào của Greenland cũng có thể trở nên dễ tiếp cận hơn khi băng ở Bắc Cực tan chảy do khủng hoảng khí hậu, đồng thời mở ra các tuyến hàng hải phía bắc hoạt động lâu hơn trong năm, qua đó làm gia tăng vai trò chiến lược của khu vực này.

(Theo An An, Đời Sống & Pháp Luật)

Làm sao để định giá Greenland?

Bất chấp việc Đan Mạch nhiều lần khẳng định Greenland không phải để bán, Tổng thống Mỹ Donald Trump và nhóm trợ lý của ông vẫn đang “bàn thảo thương vụ mua bán tiềm năng”, theo lời một phát ngôn viên Nhà Trắng.

Giả định sẽ có một giao dịch diễn ra, một câu hỏi được nêu lên là làm thế nào để xác định được mức giá phù hợp với hòn đảo này.

“Không tồn tại thị trường mua bán các quốc gia”, ông Nick Kounis, nhà kinh tế trưởng của ngân hàng ABN AMRO (Hà Lan), cho biết. Ông lưu ý rằng chưa có khuôn khổ nào để định giá một quốc gia hay vùng lãnh thổ.

Những nỗ lực tìm kiếm tiền lệ lịch sử làm mốc tham chiếu cho “mức giá trị hợp lý” cũng gặp nhiều trở ngại.

Năm 1946, Mỹ từng đề nghị mua hòn đảo Bắc cực rộng lớn, giàu tài nguyên khoáng sản này từ Đan Mạch với giá 100 triệu USD, nhưng bị bác bỏ vào thời điểm đó.

Nếu quy đổi theo giá hiện nay, con số này tương đương khoảng 1,6 tỷ USD. Tuy nhiên, mức giá này bị cho là quá thấp và không thể dùng làm chuẩn, vì cả nền kinh tế Mỹ và Đan Mạch đã tăng trưởng mạnh trong 8 thập kỷ qua. Nó không phản ánh bất kỳ “giá trị tương đối” nào của Greenland và tài nguyên của vùng đất này trong nền kinh tế toàn cầu hiện nay.

Các thương vụ khác của Mỹ trong lịch sử như mua Louisiana năm 1803 với giá 15 triệu USD hay mua Alaska từ Nga năm 1867 với giá 7,2 triệu USD cũng không phải là tiền lệ phù hợp.

Điều đáng nói là cả Pháp và Nga khi đó đã chủ động lựa chọn bán các vùng lãnh thổ đó. Ngoài ra, các con số trên nếu tính theo giá hiện nay sẽ cao hơn rất nhiều, và cao hơn bao nhiêu lại phụ thuộc vào việc tính đến những yếu tố nào, như lạm phát, giá đất tăng, hay tăng trưởng kinh tế địa phương.

Vậy nếu thử áp phương pháp định giá tương tự như một thương vụ thâu tóm doanh nghiệp, dựa trên thu nhập mà “mục tiêu” có thể tạo ra thì sao? Cách này cũng không dễ.

Ngân hàng trung ương Đan Mạch ước tính GDP của Greenland – chủ yếu dựa vào đánh bắt cá, đạt 3,6 tỷ USD năm 2023, bằng khoảng 1/10 GDP của Iceland – quốc gia Bắc cực láng giềng nhỏ hơn. Nếu coi đây là điểm khởi đầu cho việc định giá, vẫn chưa biết dùng hệ số nhân nào để có kết quả phù hợp.

javascript:if(typeof(admSspPageRg)!=’undefined’){admSspPageRg.draw(201018);}else{parent.admSspPageRg.draw(201018);}

Nhiều tham số

Dù Tổng thống Trump phủ nhận việc Mỹ nhắm tới tài sản khoáng sản và năng lượng của Greenland, báo chí gần đây đưa tin rằng chính quyền của ông đã bàn bạc về khả năng nắm cổ phần tại Critical Metals Corp – công ty đang có kế hoạch triển khai dự án đất hiếm lớn nhất tại đây.

Theo một số đánh giá, trữ lượng khoáng sản và năng lượng của Greenland trị giá hàng trăm tỷ đô la hoặc hơn. Các nghiên cứu địa chất đầy đủ trên toàn bộ hòn đảo vẫn chưa được hoàn tất, nhưng một khảo sát năm 2023 cho thấy 25 trong số 34 loại khoáng sản mà Ủy ban châu Âu xếp vào nhóm “nguyên liệu thô then chốt” đều có ở Greenland.

Các công ty khai khoáng và năng lượng đã quen với việc định giá tài sản. Nhưng trong trường hợp này có ít nhất hai vấn đề phức tạp nảy sinh.

Thứ nhất, khai thác dầu mỏ và khí đốt bị cấm tại Greenland vì lý do môi trường, và việc phát triển ngành khai khoáng cũng gặp nhiều thách thức vì thủ tục hành chính rườm rà và phản đối của người dân. Liệu đây có phải yếu tố để bên mua đòi giảm giá, và nếu có thì giảm bao nhiêu?

Thứ hai , các thỏa thuận khai khoáng và năng lượng không bao gồm việc chuyển giao chủ quyền lãnh thổ. Trong trường hợp này còn phức tạp hơn bởi Greenland là nơi sinh sống của người Inuit Greenland, những người khẳng định quyền sở hữu riêng của họ.

“Khi bạn đưa vào những khái niệm vô hình như văn hóa và lịch sử của người bản địa, hoàn toàn không có cách nào để định giá được. Đó là lý do vì sao ý tưởng này thật nực cười”, ông Andreas Østhagen, Giám đốc Nghiên cứu về Chính trị Bắc cực và Đại dương tại Viện Fridtjof Nansen (Na Uy), cho biết.

Hiện tại, chính quyền Tổng thống Trump cho biết mọi phương án đều được đặt lên bàn, bao gồm cả hành động quân sự, nhằm giành quyền kiểm soát vùng lãnh thổ mà họ cho là tối quan trọng đối với an ninh quốc gia Mỹ, nơi Washington đã có sự hiện diện quân sự quy mô nhỏ.

Cuộc gặp của Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio với các lãnh đạo Đan Mạch dự kiến vào tuần tới có thể cung cấp thêm manh mối về kế hoạch của Mỹ đối với Greenland.

Ông Kounis của ABN AMRO cho rằng ông Trump có thể đang sử dụng chiến thuật quen thuộc, giống như khi đàm phán thuế đối ứng: Đưa ra một kịch bản cực đoan để ép đối phương phải nhượng bộ, nhằm đạt được mục tiêu mà Mỹ muốn.

(Theo Bình Giang, Tiền Phong)

(Nguồn : cafef.vn)