Chiến dịch đưa thi thể nhà leo núi với biệt danh “đôi giày xanh” rời đỉnh Everest không chỉ đối mặt những thách thức mà còn làm sáng tỏ bí ẩn danh tính suốt 30 năm.
30 năm sau khi qua đời trong một hang đá vôi nhỏ gần đỉnh Everest, thi thể của nhà leo núi chỉ được biết đến với biệt danh “Green Boots” (đôi giày xanh) có thể sắp được đưa về quê nhà. Nếu thành công, chiến dịch tiến vào “vùng tử thần” khét tiếng trên Everest sẽ chấm dứt những nghi vấn kéo dài về danh tính thực sự của người này, theo The Guardian.
Kể từ năm 1996, nhiều thông tin cho rằng “đôi giày xanh” là Tsewang Paljor, nhà leo núi người Ấn Độ thiệt mạng trong một trận bão tuyết dữ dội trên Everest. Tuy nhiên, danh tính này chưa từng được xác nhận chính thức.
Ai là “đôi giày xanh”?
Mới đây, chính quyền Ấn Độ công bố kế hoạch đưa thi thể “đôi giày xanh” xuống núi. Động thái này không chỉ làm sáng tỏ danh tính của nhà leo núi mà còn cho thấy mức độ khó khăn của một trong những chiến dịch cứu hộ phức tạp nhất trên Everest.
Kế hoạch đưa “đôi giày xanh” hồi hương được nêu trong hồ sơ mời thầu mà The Guardian tiếp cận. Theo đó, đội thực hiện phải có ít nhất 6 Sherpa (người dẫn đường) từng nhiều lần chinh phục Everest. Họ phải cung cấp bằng chứng hoàn thành nhiệm vụ và đưa thi thể về New Delhi trước tháng 10.
Tài liệu xác định rõ “đôi giày xanh” là Dorje Morup, chứ không phải Paljor. Theo hồ sơ, danh tính của Morup “đã được xác nhận thông qua quy trình thẩm định trước đó trong một đợt đánh giá kỹ thuật”. Tuy nhiên, tài liệu không nêu chi tiết quá trình xác minh cũng như lý do chính quyền muốn đưa thi thể xuống núi.
Năm 1996, Morup và Paljor tham gia đoàn thám hiểm của Lực lượng Cảnh sát Biên phòng Tây Tạng – Ấn Độ (ITBP), với mục tiêu thực hiện lần đầu tiên người Ấn Độ chinh phục Everest từ sườn phía Bắc. Cả hai cùng một thành viên khác của đoàn đều hướng tới đỉnh núi trong cùng ngày nhưng không ai trở về.
Trong nhiều thập kỷ, “đôi giày xanh” đã trở thành một phần trong những câu chuyện huyền thoại về Everest. Biệt danh này xuất phát từ đôi giày leo núi Koflach màu xanh lá đặc trưng mà nạn nhân mang khi qua đời. Thi thể trở thành cột mốc quen thuộc trên tuyến leo sườn đông bắc, con đường tiếp cận từ phía Tây Tạng (Trung Quốc) lên đỉnh núi cao nhất thế giới.
Nằm co người như đang ngủ, nhà leo núi vẫn mặc nguyên trang phục leo núi và nằm dưới một hốc đá nhỏ ở độ cao khoảng 8.500 m so với mực nước biển, chỉ cách đỉnh Everest khoảng 350 m. Chiếc áo nỉ đỏ được kéo che kín mặt, có lẽ là hành động cuối cùng trước khi người này gục ngã trong giá lạnh âm 30 độ C cùng những cơn gió mạnh như bão.
Từ năm 1996, nhiều nhà leo núi sử dụng “đôi giày xanh” như một dấu mốc rùng rợn để xác định tiến độ hành trình chinh phục Everest cao 8.848 m. Không ít người báo về trại nền rằng họ đã tới vị trí “đôi giày xanh”. Một số khác dừng chân nghỉ ngơi hoặc trú gió ngay bên cạnh thi thể.
Năm 2006, trong lần đầu tiên chinh phục Everest từ sườn phía Bắc, hướng dẫn viên Sherpa Tshiring Jangbu nhìn thấy “đôi giày xanh” khi tìm nơi tránh gió dưới một mỏm đá. “Một lớp tuyết mỏng gần như phủ kín thi thể. Khi tôi chạm vào và gạt bớt tuyết, tôi nhìn thấy rõ ‘đôi giày xanh’ nằm bên dưới”, ông kể.
Khó khăn và nguy hiểm
Hiện còn khoảng 200 thi thể trên Everest. Nhiều gia đình vẫn hy vọng có thể đưa người thân trở về, nhưng việc đưa người đã khuất xuống núi thường quá khó khăn hoặc tốn kém, trong khi trực thăng không thể hoạt động an toàn ở độ cao khắc nghiệt như vậy.
Tshiring Jangbu, người sáng lập Everest Sherpa Expedition, từng tham gia nhiều chiến dịch đưa thi thể khỏi các ngọn núi cao, cho biết việc đưa “đôi giày xanh” xuống núi sẽ rất vất vả và nguy hiểm, ngay cả với những Sherpa giàu kinh nghiệm.
Ở độ cao trên 8.000 m, lượng oxy chỉ bằng khoảng 1/3 so với mực nước biển. Mọi hoạt động đều đòi hỏi nỗ lực rất lớn và khả năng đưa ra quyết định cũng bị ảnh hưởng đáng kể. Theo ông, một thi thể bị đóng băng trong trang phục leo núi có thể nặng tới 200 kg. Các chi bị đông cứng ở những tư thế bất thường khiến việc kéo hoặc hạ xuống địa hình đá và băng trở nên cực kỳ nguy hiểm và tốn sức.
Đôi khi, đội cứu hộ buộc phải cắt bỏ một phần cơ thể vì “không thể bẻ cong được”. Ông thừa nhận đó là việc đau lòng nhưng “không còn cách nào khác”.
Alan Arnette, nhà leo núi người Mỹ và là blogger nổi tiếng về Everest, cho biết công việc này cũng gây áp lực tinh thần rất lớn đối với các Sherpa, vốn chủ yếu theo đạo Phật.
“Họ không tin vào việc xâm phạm thi thể người đã khuất, thậm chí không muốn chạm vào thi thể”, ông nói, ước tính một đội cứu hộ có thể yêu cầu khoảng 150.000 USD để thực hiện nhiệm vụ.
Công ty Makalu Adventure của Nepal nhận định thời tiết gió mùa với lượng tuyết lớn từ tháng 6 đến tháng 10 sẽ khiến quá trình đưa thi thể xuống núi thêm phức tạp. Đơn vị này ước tính toàn bộ chiến dịch có thể kéo dài khoảng 40 ngày.
Trong 10 năm qua, xuất hiện nhiều tin đồn chưa được kiểm chứng cho rằng thi thể “đôi giày xanh” đã được di dời hoặc chôn cất. Tuy nhiên, Arnette cho biết ông vẫn nghe từ các nhà leo núi rằng thi thể vẫn nằm trong hang đá ấy, “đúng nơi anh ấy vẫn ở suốt nhiều năm qua”.
Đan Châu
Bí ẩn thi thể ‘đôi giày xanh’ trên đỉnh Everest
Thi thể mang biệt danh “Green Boots” (giày xanh) từ lâu được xem là một trong những hình ảnh ám ảnh nhất trên Everest. Không chỉ trở thành dấu mốc đáng buồn trên đường chinh phục nóc nhà thế giới, thi thể này còn gắn với một bí ẩn kéo dài nhiều năm về danh tính và những gì thực sự xảy ra trong thảm họa năm 1996.
Phần lớn giả thuyết cho rằng “giày xanh” là Tsewang Paljor, một nhà leo núi người Ấn Độ sinh năm 1968 tại làng Sakti, vùng Ladakh. Paljor làm việc trong Lực lượng Cảnh sát Biên giới Ấn Độ – Tây Tạng (ITBP), đơn vị phụ trách tuần tra và bảo vệ tuyến biên giới dài hàng nghìn km giữa Ấn Độ và Trung Quốc, phần lớn đi qua địa hình núi cao khắc nghiệt. Công việc này vừa là nhiệm vụ an ninh, vừa cho ông cơ hội theo đuổi đam mê leo núi.
Năm 1996, Paljor tham gia chuyến thám hiểm Everest do chỉ huy Mohinder Singh dẫn đầu. Đây được xem là một nỗ lực đầy tham vọng của ITBP, khi đội leo gồm 6 người tìm cách chinh phục Everest từ sườn Đông Bắc mà không thuê sherpa (người hướng đường bản địa) dẫn đường hay hỗ trợ.
Theo Ultimate Kilimanjaro, bi kịch xảy ra ngày 10/5/1996, khi thời tiết trên núi chuyển xấu nhanh chóng. Trong lúc nhiều thành viên rút lui, ba người gồm Tsewang Paljor, Tsewang Smanla và Dorje Morup tiếp tục tiến lên cao hơn. Khoảng 15h45 theo giờ Nepal, họ liên lạc qua bộ đàm và thông báo đã lên tới đỉnh. Tuy nhiên, một số nguồn sau này cho rằng nhóm có thể chưa thực sự chạm đỉnh, mà còn cách khoảng 150 m do tầm nhìn bị hạn chế bởi bão tuyết.
Sau liên lạc đó, cả ba biến mất trong thời tiết khắc nghiệt. Từ phía dưới, đồng đội chỉ còn nhìn thấy những ánh đèn pin lập lòe gần độ cao 8.570 m, trước khi mọi dấu vết tắt hẳn. Không ai trong số họ quay về được trại ở độ cao khoảng 8.300 m. Khi gặp nạn, Paljor mới 28 tuổi.
Về sau, một thi thể mang đôi giày Koflach màu xanh nổi bật được phát hiện nằm dưới một hốc đá ở độ cao khoảng 8.500 m trên tuyến Đông Bắc. Từ chi tiết ấy, giới leo núi gọi nạn nhân bằng cái tên “Green Boots”. Hốc đá nơi thi thể nằm được gọi là “hang Green Boots”.
Tuy nhiên, danh tính thật sự của “Giày xanh” chưa bao giờ được xác nhận tuyệt đối. Dù giả thuyết phổ biến nhất cho rằng đó là Paljor, vẫn có ý kiến tin rằng thi thể dưới hốc đá thực ra là Dorje Morup, đồng đội của Paljor. Ông P.M. Das, phó trưởng đoàn thám hiểm ITBP, từng nghiêng về khả năng này.
Trong một bài viết công bố năm 1997, ông kể rằng một đội leo núi Nhật Bản từng gặp Dorje Morup trong tình trạng tê cóng nặng và thiết bị gặp trục trặc. Sherpa đi cùng đoàn Nhật sau đó nói đã nhìn thấy Paljor vẫn còn sống, nhưng rơi vào trạng thái mê sảng. Từ những lời kể này, một số người cho rằng Morup mới là người nằm dưới hốc đá, còn Paljor có thể bị rơi xuống sườn Kangshung.
Bí ẩn ấy khiến câu chuyện về “Giày xanh” kéo dài suốt nhiều năm. Năm 2014, có thông tin thi thể không còn ở vị trí quen thuộc, làm dấy lên suy đoán rằng nạn nhân đã được di chuyển hoặc chôn cất. Tuy nhiên, đến năm 2017, một số nhà leo núi lại cho biết thi thể xuất hiện trở lại, nhưng bị đá che phủ nhiều hơn trước.
Everest nằm trên dãy Himalaya, ở biên giới giữa Nepal và Tây Tạng, với độ cao khoảng 8.849 m so với mực nước biển. Đây là ngọn núi cao nhất thế giới và từ lâu đã trở thành biểu tượng của khát vọng chinh phục thiên nhiên. Nhưng phía sau hào quang ấy luôn là những rủi ro cực hạn.
Trên Everest, các nhà leo núi phải đối mặt với thiếu oxy, kiệt sức, tê cóng, sốc độ cao, bão tuyết, tuyết lở, tai nạn kỹ thuật và cả tình trạng tắc nghẽn trên đường lên đỉnh. Đặc biệt, khu vực trên 8.000 m được gọi là “vùng chết”, nơi nồng độ oxy thấp đến mức có thể nhanh chóng đẩy con người vào tình trạng suy kiệt và mất khả năng phán đoán.
Quỳnh Trang
(Nguồn : znews.vn)
Bài liên quan :
thân tri 
Thảo luận
Không có bình luận