//
you're reading...
Colnav Nguyen, Du Lịch, Kỹ Thuật, Phóng Sự, Photography

Xem biểu diễn máy bay ở Huntington Beach – DayTwo (9) * Colnav Nguyen

 

 

 

Như đã đề cập trong kỳ 1, cuộc biểu diễn máy bay tại Huntington Beach, Nam California, được tổ chức trong 3 ngày, từ Thứ 6 đến Chủ Nhật, tức 4-6 tháng 10, tuy nhiên tôi chỉ đến dự trong hai ngày đầu, vì thế đành chấp nhận mất coi một số tiết mục như cuộc biểu diễn của đội bay nhào lộn The Red Arrows thuộc Không Quân Hoàng Gia Anh với các phi cơ BAE Hawk T1; cuộc biểu diễn của Yak 110, loại máy bay hai thân với hai động cơ chong chóng và một động cơ phản lực; cuộc biểu diễn của đội bay Horsemen F-86 Team với các phản lực cơ F-86 thời chiến tranh Triều Tiên, mà F-86 là đối thủ nặng ký của Mig 15 thuộc khối Xô Viết; và máy bay nhào lộn Zivko Edge 540 thuộc đội Red Bull Airforce. Nói chung tôi chỉ tiếc không có cơ hội được tận mắt nhìn thấy chiếc F-86 Sabre, một trong những máy bay tôi ưa thích từ nhỏ mà thôi.

 

DSCF0165_b

Khoảng gần 1 giờ trưa, từ xa phía Đông Bắc xuất hiện một bóng đen nhỏ in rõ trên nền trời nhưng tiếng động cơ của nó khiến mọi người phải chú ý. Đó là chiếc máy bay “tàng hình” F-35 Lightning II.

 

Theo Wikipedia, F-35 Lightning II là tên gọi chung cho 3 biến thể máy bay khác nhau dựa trên thiết kế cơ sở X-35 của dự án phát triển máy bay tiêm kích bom phối hợp (JSF).

Dự án JSF (Joint Strike Fighter) là dự án nghiên cứu và chế tạo vũ khí lớn nhất cho Hoa Kỳ và các nước đồng minh kể từ sau thời kỳ Chiến tranh Lạnh, thể hiện qua số lượng máy bay dự tính chế tạo trong khoảng thời gian tới năm 2035 lên tới hàng nghìn chiếc, trung bình dự kiến chế tạo hơn 100 chiếc mỗi năm.

 

DSCF0168_b

F-35 có một chỗ ngồi, có khả năng tàng hình, có thể thực hiện đa nhiệm vụ như: yểm trợ cận chiến (CAS), ném bom chiến thuật, và chiến đấu không đối không.

 

Việc phát triển nó đã được đưa vào kế hoạch tài chính của Hoa Kỳ, Vương quốc Anh và các chính phủ liên minh khác. Nó được thiết kế và chế tạo bởi tập đoàn Lockheed Martin và các nhà thầu quốc phòng chủ chốt khác là Pratt & Whitney, BAE Systems và Northrop Grumman. Tổng kinh phí ước tính phục vụ nghiên cứu phát triển, thử nghiệm và chế tạo số lượng máy bay 2.456 chiếc (trong đó có 14 chiếc dùng để thử nghiệm) của cả ba biến thể lên tới 406,1 tỷ đô la Mỹ.

 

DSCF0167_b

F-35 thực hiện chuyến bay đầu tiên vào ngày 15.12.2006 và chính thức trình làng vào năm 2011.

 

DSCF0164_b

Màn trình diễn của F-35 quá ấn tượng khiến ai cũng ngước lên trời …

 

DSCF0170_b

Khách hàng chính của F-35 là Không Quân, Hải Quân và TQLC Mỹ, Không Quân Hoàng Gia Anh, và Lực Lượng Phòng Vệ Trên Không Nhật. Số lượng sản xuất tính đến 9.2018 là 320 chiếc.

 

DSCF0150_b

F-35A: CTOL – loại cất và hạ cánh bình thường, thay thế F-16, trị giá $89,2 triệu đô Mỹ. F-35B: STOVL – loại cất cánh khoảng cách ngắn và đáp thẳng xuống, thay thế AV-8B, giá $115,5 triệu. F-35C: phiên bản trang bị cho hàng không mẫu hạm thay thế F-18, $107,7 triệu/chiếc.

 

F-35A là kiểu cất cánh và hạ cánh thông thường (CTOL-conventional takeoff and landing) dự định trang bị cho Không lực Hoa Kỳ và không quân các nước khác. Đây là phiên bản nhỏ nhất, nhẹ nhất, và là phiên bản duy nhất được trang bị pháo GAU-12/U gắn bên trong thân. F-35A không chỉ tương đương với F-16 về độ cơ động, phản ứng nhanh, chịu trọng lực G cao, nhưng còn vượt trội ở tính tàng hình, tải trọng, tầm bay với nhiên liệu chứa bên trong, thiết bị dẫn đường, sử dụng hiệu quả, hỗ trợ và khả năng sống sót. Nó cũng có khả năng trang bị thiết bị laser và cảm biến hồng ngoại.

F-35B là phiên bản kiểu máy bay cất cánh đường bay ngắn và hạ cánh (STOVL-short take-off vertical landing). Về kích thước F-35B tương đương với F-35A của không quân, hy sinh một phần lượng nhiên liệu mang theo dành cho hệ thống bay thẳng đứng. Giống như AV-8 Harrier II, pháo trang bị được gắn trong một trụ treo dưới cánh. Bay thẳng đứng là một tính năng thử thách nhất, và sau hết, là yếu tố quyết định trong thiết kế.

Phiên bản F-35C dành cho hải quân sẽ có cánh lớn hơn và gấp được, diện tích các cánh điều khiển lớn hơn nhằm giúp điều khiển dễ dàng ở tốc độ thấp, và hệ thống hạ cánh chắc chắn hơn để chịu tải trọng khi hạ cánh trên hàng không mẫu hạm. Diện tích cánh lớn hơn giúp gia tăng tầm bay và tải trọng, tầm bay đạt gấp đôi F/A-18C Hornet với nhiên liệu chứa bên trong, đạt đến mức tương đương với máy bay F/A-18E/F Super Hornet vốn nặng hơn nhiều.

 

DSCF0162_b

 

DSCF0163_b

Chiếc F-35 vọt lên không, bay vào giữa mặt trời khiến mọi người phải lấy tay che nắng để theo dõi.

 

F-35 trông giống như một đứa em nhỏ hơn, một động cơ và trông bình thường hơn so với đàn anh mượt mà hai động cơ F-22 Raptor, và dĩ nhiên, vay mượn một số yếu tố thiết kế của nó.

Kỹ thuật tàng hình làm cho F-35 khó bị phát hiện bởi các radar tần số cao như băng tần C, Ku, X và một phần băng tần S.

Một vài điểm cải tiến so với thế hệ máy bay chiến đấu hiện tại là:

  • Kỹ thuật tàng hình bền bỉ và bảo trì ít tốn kém hơn;
  • Hệ thống radar và cảm biến tích hợp phối hợp thông tin trên máy bay và từ mặt đất nhằm tăng cường khả năng nhận biết tình huống của phi công, nhận biết địch thủ và sử dụng vũ khí, cũng như chuyển tiếp thông tin nhanh chóng đến các nút chỉ huy và điều khiển khác;
  • Mạng lưới dữ liệu tốc độ cao bao gồm IEEE-1394b và Fibre Channel
  • Chi phí duy trì vòng đời thấp.

Mặc dù kỹ thuật hiển thị thông tin lên mũ bay (helmet-mounted display) đã áp dụng trên một số máy bay chiến đấu thế hệ IV như JAS 39 Gripen của Thụy Điển, F-35 sẽ là máy bay đầu tiên mà kỹ thuật này sẽ hoàn toàn thay thế cho kỹ thuật hiển thị thông tin trước mặt (head-up display).

 

DSCF0151_b

Cảm biến chính của F-35 là radar kiểu tương phản pha chủ động AN/APG-81, thiết kế bởi Northrop Grumman Electronic Systems. Nó được bổ sung bởi hệ thống EOTS (Electro-Optical Targeting System; Nhận biết mục tiêu quang-điện tử) gắn dưới mũi máy bay, thiết kế bởi Lockheed Martin và BAE. Các cảm biến quang-điện tử khác được phân bố trên thân máy bay là một phần của hệ thống AN/AAS-37 hoạt động như là hệ thống cảnh báo tên lửa, dẫn đường và bay đêm.

 

 

DSCF0152_b

Kiểu cải biến F-35B có nguy cơ giảm các tính năng cơ động vì các trang bị nâng thẳng làm nó nặng hơn quá mức – đến 1 tấn (2.200 lbs) hay 8%. Để bù lại, Lockheed Martin đã tăng cường lực đẩy động cơ, giảm trọng lượng hơn 1 tấn do vỏ bọc máy bay mỏng hơn, thu nhỏ ngăn chứa vũ khí trong thân máy bay và cánh đứng, dẫn lại một phần lực đẩy sang ống thoát chính; và thiết kế lại kết nối cánh-thân, một phần hệ thống điện, và phần máy bay ngay sau khoang lái. Giải pháp chứa vũ khí bên trong thân nhằm tàng hình và tối ưu khí động học, nhưng làm cho quá trình kiểm tra tính tương thích vũ khí trở nên khó khăn hơn.

 

Trách nhiệm sản xuất

  • Lockheed Martin Aeronautics (nhà thầu chính): lắp ráp tổng thành, tích hợp hệ thống chung, hệ thống kiểm soát phi vụ, thân trước, cánh, hệ thống kiểm soát bay.
  • Pratt & Whitney: cung cấp động cơ phản lực F135-PW-100/400 cho F35A/C và F135-PW-600 cho F-35B
  • Northrop Grumman: radar mảng pha quét điện tử chủ động (AESA-Active Electronically Scanned Array), thân giữa, khoang vũ khí, bộ phận hạ cánh.
  • BAE Systems: thân sau và cánh ổn định, cánh đuôi ngang và đứng, hệ thống giúp thở và thoát hiểm, các hệ thống chiến tranh điện tử, hệ thống nhiên liệu, phần mềm kiểm soát bay (FCS1-Flight Control Software).

 

Tính đến năm 2013, chương trình F-35 bị tìm ra có đến 363 lỗi có thể phát sinh 719 vấn đề, một số lượng đáng kinh ngạc cho một dự án vốn đã tốn 400 tỷ USD.

Ngày 11/10/2018, trung tâm kỹ thuật F-35 thông báo ngừng tất cả hoạt động của F-35 trên thế giới để kiểm tra kỹ thuật. Sau 4 ngày, 80% F-35 đã vượt qua bài kiểm tra cấp tốc và được phép bay trở lại.

 

DSCF0156_b

Tốc độ tối đa: 1,6 Mach (1.930 km/g hay 1.200 mph). Trong hình, chiếc F-35 được chụp lúc vượt bức tường âm thanh.

 

Độ tin cậy

Mẫu F-35C được chế tạo để sử dụng trên tàu sân bay thì lại không thể đáp trên tàu sân bay vì một khiếm khuyết nghiêm trọng ở phần đuôi.

F-35 không chịu được sét đánh và hiện tại loại máy bay đã bị cấm hoạt động tại các khu vực thường xuyên có dông và khi hoạt động thì phải cách các khu vực này ít nhất 25 dặm.

Lốp của biến thể F-35 dành cho Lực lượng TQLC Mỹ “Bị ăn mòn với tốc độ không thể chấp nhận được khi hoạt động như một máy bay chiến đấu bình thường.” Loại lốp mà Dunlop hiện đang cung cấp đã được cải tiến, nhưng chất lượng vẫn không thể chấp nhận được.

Mẫu F-35B dùng trên tàu sân bay thì đang gặp vấn đề với nhiệt lượng khí đẩy của mình khi sức nóng làm hỏng đường băng cũng như nhiều hệ thống gần sàn đáp có thể bị hư hỏng do F-35B hạ cánh và cất cánh quá gần với các loại vũ khí, ăng-ten, cửa thoát nhiên liệu, ống dẫn nhiên liệu, thuyền cứu sinh, lan can, lưới bảo vệ, một số thiết bị điện và hầu hết các thiết bị khác.

Radar của máy bay thường không làm việc và áo bay quá nóng. Với vấn đề bảo trì thì thay vì chỉ mất hai tiếng như kế hoạch để thay thế động cơ thì máy bay mất đến 52 tiếng. Nó cũng sẽ gặp trục trặc khi qua đêm ở nhiệt độ 15 °C vì thế nó phải được cất trong nhà có máy sưởi. Máy bay đã không đáng tin cậy như mong đợi và cần bảo dưỡng nhiều hơn dự kiến.

F-35 cũng không thể cất cánh hoặc động cơ bị tắt đột ngột nếu nhiên liệu tiếp cho nó đang ở nhiệt độ trên 40 độ C, khiến việc bảo trì và tiếp nhiên liệu ở những vùng khí hậu nóng trở nên rắc rối (phải xây bãi đỗ râm mát, hoặc gắn máy làm mát cho các xe chở nhiên liệu). Những quốc gia như Thổ Nhĩ Kỳ, Nhật Bản, Australia, Israel… sẽ vô cùng ngạc nhiên khi phát hiện ra rằng loại tiêm kích tối tân mà họ định mua sẽ không thể cất cánh khi nhiệt độ vượt quá ngưỡng cho phép vào mùa hè.

 

DSCF0158_b

F-35 sau một hồi nhào lộn và gây đinh tai bởi tiếng động cơ đầy uy hiếp của nó, cuối cùng phải bay đi và trả lại không gian êm ả cho chàng “hải âu phi xứ.” “Anh đi đường anh, tôi đường tôi … tình nghĩa đôi ta có thế thôi” (Thế Lữ * Nguyễn Thứ Lễ)

 

 

 

Bài đã đăng :

 

 

 

 

Thảo luận

Không có bình luận

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Thư viện

%d bloggers like this: