Từ giã Montana với chiến thắng oanh liệt của thổ dân da đỏ trong trận Little Bighorn, giã từ khu bảo tồn của hai thổ dân da đỏ Crow và Northern Cheyenne, chúng tôi trở lại Wyoming để viếng thăm Devils Tower National Monument. 11:52 am
Xe đi ngang một khu mua bán đồ lưu niệm và ăn uống của thổ dân. Tấm bảng quảng cáo lớn bên trái có hình Tr Tá Custer với món Buffalo Burger, bên phải là một tù trưởng da đỏ với món Indian Tacos. Cả hai xưa thù nay bạn, đúng với tinh thần “Peace Through Unity” do người da đỏ đề ra.
Dừng chụp hình lưu niệm tại ranh giới Montana và Wyoming. 12:36 pm
Hình ảnh ngựa đang ăn cỏ trên đồng cỏ nhắc nhở rằng chúng ta đang chạy trên đất Wyoming, xứ sở của tranh tài cưỡi ngựa rodeo. 3:29 pm
DEVILS TOWER NATIONAL MONUMENT
Cuối cùng thì Devils Tower sừng sững hiện ra, che lấp một phần bầu trời. 4:43 pm
Devils Tower không chỉ cao mà còn rất rộng trên mặt bằng đỉnh, (180×300) ft, hay (55×90) m, xấp xỉ diện tích của một sân banh bâu dục. Ngoài ra chu vi của nền tháp vào khoảng 1 dặm (1,6 km).
Toàn tháp trông như phủ bởi một màu xanh lá, thực ra do địa linh (lichen) mọc trùm khắp mặt ngoài. Địa linh mọc ở những nơi quá khắc nghiệt đối với các sinh vật khác. Địa linh sống trên tháp phơi nhiễm giữa nhiệt độ cực nóng và cực lạnh. Chúng có thể trở nên ngủ đông dưới những điều kiện khắc nghiệt như vậy và tăng trưởng rất chậm. Chúng được xem như trong số những sinh vật già cổ nhất ở công viên này.
Địa y trên Tháp là một lớp vỏ kết hợp giữa tảo và nấm, chúng sống cộng sinh và hỗ trợ lẫn nhau.
Đo từ Visitor Center lên đến đỉnh, Devils Tower cao 867 ft hay 264 m. So với mặt nước biển thì đỉnh cao 5.112 ft, tức 1.550 m.
Tên “Devils Tower” bắt nguồn trong thời gian có một cuộc thám hiểm khoa học vùng Black Hills vào năm 1875. Tr Tá Richard Dodge, chỉ huy đoàn quân sự hộ tống viết rằng “người da đỏ gọi nó là “Bad God’s Tower – Tháp Ác Thần”, ông chỉ việc cải biến cái tên thành “Devils Tower”. Giới sử học vẫn còn tranh cãi phải chăng việc đổi tên là do cố ý hay do diễn dịch sai. Một sồ người da đỏ thấy tên hiện nay là không phù hợp và từng vận động hành lang Quốc Hội để sửa đổi tên lại.
Đoàn chúng tôi, trừ bớt 2 người đã tách đoàn về trước để đoàn tụ với người nhà, và dĩ nhiên trừ trưởng đoàn là người cầm máy để chụp, còn tôi thì đứng ở hàng sau, tận cùng bên phải.
Lược dịch: Hãy tận hưởng việc khám phá khung cảnh của một trong những kỳ quan địa chất độc đáo nhất thế giới. Những cột trụ cao vút và vẻ đẹp siêu phàm của tòa tháp đã khiến nó được TT Theodore Roosevelt tuyên bố là di tích quốc gia đầu tiên của nước Mỹ năm 1906. Một nơi linh thiêng đối với hơn 20 bộ tộc da đỏ Hoa Kỳ, Tháp được nhiều người biết tới như là Bear Lodge (Nhà nghỉ của gấu).
Lược dịch: Đi bộ theo các lối mòn quanh Tháp mang lại cho bạn cơ hội nghiên cứu những cột đá cao và thấy được Tháp từ mọi phía. Thời gian đi quanh Tháp theo Tower Trail chỉ mất chừng nửa tiếng hoặc lâu hơn vì bạn thích lân la, nấn ná, để ngắm, để chụp ảnh.
Thổ dân Lakota theo truyền thống của họ đi theo chiều kim đồng hồ quanh Tháp, còn chúng ta thì tùy thích.
Red Bed Trail dài hơn, đến 2,8 mi (4,5 km), nhiều dốc, phải leo trèo gian nan.
Mô hình của Devils Tower giải thích chi tiết về cấu tạo địa chất các thứ của nó.
Cây ngải cứu (sagebrush), cỏ bản địa và xương rồng lê gai (prickly-pear cactus) mọc phủ khắp trên đỉnh tháp. Sóc chuột (chipmunk), chuột rừng (woodrat) và rắn coi nơi đây là nhà.Những người leo núi chinh phục phần trên của ngọn tháp phàn nàn về đá bị vụn vỡ và phân chim từ các tổ bồ câu làm trên vách đá.Nhưng cảnh đẹp khiến những thước hổn độn cuối cùng trở nên đáng giá.
Hoa này đã gặp dọc đường ở Yellowstone và Little Bighorn Battlefield.
Lược dịch: Những vì sao trên trời thu hút các tổ tiên đến đây từ hằng ngàn năm qua. Ngày nay, Tháp vẫy gọi mọi người từ mọi tầng lớp xã hội. Bất kể chúng ta từ đâu đến, chúng ta theo cùng một con đường đi vòng quanh đài tưởng niệm. Có người đặt tay lên tảng đá hay tìm những giây phút tĩnh lặng dưới bóng râm. Một số thổ dân du hành đến đây để thực hành những nghi lễ riêng hoặc buộc miếng vải cầu nguyện nhiều màu lên nhánh cây.
Devils Tower National Monument, được nhiều người biết với tên Bear Lodge (nhà nghỉ của gấu), là một nơi linh thiêng đối với hơn 20 bộ tộc người da đỏ Hoa Kỳ. Dọc theo lối đi, bạn sẽ thấy những dải màu sặc sỡ do người bản địa treo trên các nhánh cây, thay lời cầu nguyện gởi bay theo gió.
Ý nghĩa của mỗi vật là một bí mật – Chỉ bàn tay nào buộc nó mới biết rõ thôi. Với mỗi nút thắt là những lời cầu nguyện được thả bay với gió.
Bảng hướng dẫn khuyên chúng ta chớ nên tiếp cận các vật treo trên cây, việc tránh chạm đến giúp bảo vệ cho những người cầu nguyện. Điều này cũng có nghĩa là làm ơn chớ chụp ảnh. Thay vì vậy, tắt máy đi, hít một hơi thật sâu. Nghĩ đến kẻ mà bạn yêu thương! Rất tiếc có lẽ ít ai dừng lại để đọc hết thông tin ở mấy tấm bảng dựng bên đường nên tôi thấy người ta vẫn cứ chụp hình hoặc selfie, hay chụp cho nhau, rất vô tư, trong đó có tôi. Có vậy bây giờ mới có vài tấm hình.
Con đường lát đá trước mặt bạn đi vòng quanh Tower, bạn có thể đi theo chiều nào cũng được, mặc dù người thổ dân da đỏ Lakota giữ truyền thống đi theo chiều kim đồng hồ.
Lược dịch: Tower được hình thành như thế nào? Tiến trình bắt đầu chừng 50 triệu năm trước. Dung nham (đá nóng chảy) được phun vào các lớp đá trầm tích, tạo thành Tháp ở độ sâu một dặm rưỡi dưới bề mặt trái đất. Sau đó, phải mất hàng triệu năm để lớp đá trầm tích xung quanh bị xói mòn, làm lộ ra Tháp mà chúng ta thấy ngày nay. Các nhà địa chất đều đồng ý rằng Tháp là một khối dung nham xâm nhập (dung nham đông cứng), nhưng họ có ba cách giải thích khác nhau về kích thước và hình dạng ban đầu của Tháp. Do sự xói mòn, chúng ta có thể sẽ không bao giờ biết cách giải thích nào là chính xác.
Những dòng sông thời cổ đại đã mất hằng triệu năm để khai quật Devils Tower. Nước cuốn đi những phần đá trầm tích mềm, để lại thứ đá dung nham đông cứng gọi là phonolite (đá núi lửa hạt mịn, cấu tạo từ fenspat kiềm và nepheline.) Loại đá này tìm thấy ở đây vùng đông bắc Wyoming, và trung Montana, nhưng hầu hết ở đông Phi Châu.
Tháp vẫn còn vươn cao không ngừng. Con sông Belle Fourche River bên dưới tiếp tục cuốn trôi đi những lớp đá trầm tích mềm. Cao nguyên bên kia thung lũng có nơi cao hơn đỉnh của Tower, đó là những lớp trầm tích từng một thời phủ quanh Devils Tower.
Tháp ngày nay cao 867 ft (264 m). Khoảng một dặm rưỡi theo phương thẳng đứng, đá và trầm tích đã bị cuốn trôi kể từ khi ngọn tháp hình thành.
Mấy lâu nay cứ lo chụp lung tung đến quên chính bản thân. Hôm nay một người trong đoàn có nhã ý chụp giúp cho vài “pô”.
Dừng nghỉ chân ở lối đi tiếp cận với một không gian to rộng, trước mắt là một thảo nguyên bạt ngàn của cỏ và thông.
Đây là khu bảo tồn của thổ dân da đỏ Crow và Southern Cheyenne.
Devils Tower ở Wyoming, là nơi sinh sống của kền kền Thổ Nhĩ Kỳ (turkey vulture), chúng tận dụng các luồng không khí ấm áp và luồng khí nóng được tạo ra bởi cột đá khổng lồ. Các loài chim khác bay lượn hoặc săn mồi xung quanh các vách đá bao gồm chim ưng thảo nguyên, chim ưng peregrine, diều hâu đuôi đỏ và đại bàng vàng. 5:23 pm
Kền kền Thổ Nhĩ Kỳ, loài chim lớn, ăn xác thối này rất phổ biến vào mùa hè. Chúng bay vòng quanh tháp để đón những luồng gió đang thổi lên. 5:23 pm
Chim ưng thảo nguyên (prairie falcon) là loài chim nhanh nhẹn, làm tổ ngay trên những vách đá dốc đứng của tòa tháp. 5:23 pm
Chim ưng Peregrine falcon nổi tiếng với khả năng lao xuống với tốc độ cao, chúng sử dụng những vách đá cao làm nơi trú ẩn an toàn. 5:23 pm
Diều hâu đuôi đỏ (red-tailed hawk) có thể nhìn thấy bay lượn gần những cây thông và những khoảng không gian thoáng đãng chung quanh, và cũng có thế thấy đại bàng vàng (golden eagle) bay cao trên khu vực để tìm kiếm các loài động vật nhỏ trong các đồng cỏ gần đó. 5:24 pm
Các loài chim săn mồi (birds of prey), hay chim ăn thịt (raptors), bao gồm một số loài chim lớn nhất và dễ nhận biết nhất trong công viên.”Raptor” có nguồn gốc từ tiếng Latin, nghĩa là “kẻ bắt giữ bằng vũ lực”. Tất cả các loài chim raptor đều ăn thịt, nhưng bằng cách chiếm giữ các vị trí sinh thái riêng biệt, chúng tránh cạnh tranh trực tiếp với nhau, cho phép chúng cùng tồn tại ở đây.
Kền kền Thổ Nhĩ Kỳ là những con chúng ta thấy bay lượn chung quanh đỉnh tháp. (Ảnh: National Park Service)
Chim ưng peregrine falcon là loài săn mồi đầu bảng của Devils Tower, chúng lao xuống để bắt mồi là lũ chim nhỏ, chúng được xem là sinh vật nhanh nhất trên Trái Đất. Devils Tower là nơi sinh sống của nhiều loại con mồi cho loài chim này, ngoài ra, các vách đá của ngọn tháp còn cung cấp một nơi trú ẩn an toàn để chúng nuôi con. Một số tuyến leo núi trên Devils Tower sẽ bị đóng cửa nếu có chim peregrine làm tổ gần đó. (Ảnh: NPS)
Lược dịch: Hằng ngàn người leo lên Tháp mỗi năm. Việc leo đòi hỏi thể lực tốt, có kỹ năng, thiết bị leo núi chuyên nghiệp. Người leo phải đăng ký trước và lập tức sau khi ngưng. Có hơn 200 lối để leo lên thay đổi tùy theo mức độ khó nhiều hoặc ít. Leo trèo là điều thú vị, bất kể bạn thực hiện một lần hay gần như mỗi ngày, như một số người ở gần Tháp thường làm. Người leo Tháp trẻ tuổi nhất được biết là một cậu bé 6 tuổi và một cô bé 7 tuổi; người già nhất từng leo ghi nhận được là trên 90.
Hằng chục bộ tộc có liên kết với Devils Tower từng đặt nhiều tên khác nhau cho nó. Phần nhiều gọi nó là “Bear Lodge”, nhà nghỉ của gấu, do nhiều gấu xám và gấu đen sống tại đây.Gấu xám từng một thời dong ruỗi vùng đại bình nguyên Great Plains. Ngày nay chúng sống ở tây bắc Wyoming, Yellowstone NP và rặng núi Wind River Range. Gấu đen nhỏ phổ biến hơn nhưng không loại nào chọn nơi đây là nhà nữa. Một tin vui.
Lược dịch: Quá trình hình thành tòa tháp. Thổ dân bản địa biết nhiều câu chuyện truyền khẩu và những chuyện kể thiêng liêng về cách hình thành của Tháp. Lịch sử của người da đỏ Cheyenne, Crow, Kiowa, và Lakota nói về một tòa tháp vươn cao lên hầu giúp con người tránh gấu, vốn từng sống đầy ở đây. Arapaho kể chuyện một cô gái gấu (bear-girl) bị trượt chân và làm xước tảng đá khổng lồ. Chuyện truyền khẩu thì phong phú và phức tạp, và chúng ta thật may mắn khi được nghe những câu chuyện ấy từ chính những người đã học được chúng từ tổ tiên của họ.
Đứng trước bãi đậu của Visitor Center; xe buýt đỏ của chúng tôi đang chờ. Devils Tower nằm về phía bên phải của hình.
Ngồi trên xe ngoái nhìn lại thấy Devils Tower vươn cao trên nền trời. Xe theo tỉnh lộ WY-24 W, rồi đổi qua quốc lộ US 14 W tại Carlie Junction. Sau đó thì đổi qua xa lộ liên bang I-90 W thẳng đến thị trấn Gillette, nghỉ đêm tại Garner Gillette South Hotel. 5:54 pm
Đây là ngã ba Carlile Junction, nơi ra khỏi khu bảo tồn của người da đỏ, chúng tôi sắp rẽ phải đi về hướng tây của quốc lộ 14 để tối nay ngủ ở Gillette, chỗ mà nhiều người hỏi có là phải nơi sản xuất dao cạo râu nổi tiếng không. 6:07 pm.
ĐÓN XEM TIẾP KỲ (11): PHONG CẢNH MIỀN ĐÔNG WYOMING
thân tri 
Thảo luận
Không có bình luận