Cao Nguyên Lộc dịch thuật theo bài viết A Pilgrim’s Gift to Nepal của Tayson DeLengocky, D.O., đăng trên The Rising Nepal, tờ báo lớn nhất ở Nepal, đăng ngày 20.11.2026. DeLengocky là một bác sĩ và nhà nghiên cứu độc lập.

Làm thế nào Nepal có thể nâng cao vị thế quốc tế ở nơi sinh của Đức Phật? Câu hỏi này lại được đặt ra vào mùa thu năm nay với những bổ nhiệm mới vào Quỹ Phát triển Lumbini, và Dipak Raj Joshi, cựu giám đốc điều hành của Hội đồng Du lịch Nepal, đã nói thẳng thắn: “Cần bổ nhiệm người có thể nâng cao hình ảnh quốc tế của Lumbini.”
Tuy nhiên, Lumbini đã có một đại sứ không ngờ tới. Hơn một năm nay, Thích Minh Tuệ, một hành giả hạnh Đầu Đà (Dhutaṅga) người Việt chân đất, đã tu tập gần nơi Đức Phật đản sinh. Ông không giữ chức vụ và không tìm kiếm sự nổi tiếng, vì vậy từ ‘đại sứ’ có tính cách một phép ẩn dụ. Sự từ bỏ thế tục thầm lặng của ông đã thu hút sự chú ý của quốc tế đến di sản Phật giáo sống động của Nepal. Trong hơn một năm, một hành giả Đầu Đà đầu trần chân đất đã đưa quê hương của Đức Phật đến với hàng triệu người mà không cần danh hiệu, kinh phí hay khẩu hiệu. Lòng hiếu khách của Nepal đã biến điều đó thành hiện thực.
Người hành hương chân trần
Vào ngày 25 tháng 9 năm 2025, từ Ấn Độ ông đi chân trần qua biên giới với khoảng ba mươi người đồng tu, và hàng triệu con mắt dõi theo bước chân ông. Kể từ đó, ông đã tu tập tại Nepal, tại Lâm Tỳ Ni và Thung lũng Kathmandu. Không quốc gia nào trên con đường dài từng giữ chân ông lưu lại lâu hơn.
Ông rời Việt Nam vào ngày 12 tháng 12 năm 2024 với ước nguyện sẽ viếng thăm các thánh địa và cầu nguyện cho một thế giới hòa bình. Cuộc hành hương của ông đã đi qua Lào, Thái Lan, Malaysia, Indonesia, Singapore, Sri Lanka và Ấn Độ trước khi đến Nepal. Tại biên giới Myanmar, được cảnh báo rằng việc vượt biên có thể khiến cả nhóm phải trả giá, ông trả lời: “Đi vào nơi có chiến tranh, chúng tôi có thể chết; chúng tôi có thể mang lại hòa bình”. Con đường phía tây đã đóng lại. Indonesia từ chối không cho phép đi bộ, cảnh sát chặn ở Sri Lanka, và mỗi lần ngăn trở ông lại đi một con đường khác cho đến khi con đường đó đưa ông đến Nepal.
Ông Lê Anh Tú sinh năm 1981, gia nhập tu viện năm 2015 và thọ giới năm 2017. Cùng năm đó, ông rời chùa để tu tập độc lập, không có tu viện hay tước vị nào. Từ năm 2018 đến năm 2024, ông đi bộ khoảng 14.000 km khắp Việt Nam, gần như không ai hay biết, trước khi chuyến đi bộ xuyên Việt lần thứ tư vào mùa xuân năm 2024 thu hút hàng ngàn người từ thành phố này sang thành phố khác. Ông chỉ có ba bộ áo cà sa vá víu và một chiếc bát khất thực là một lỏi nồi cơm điện. Ông nghiêm trì giới luật Dhutaṅga, mười ba điều giới tự nguyện của truyền thống Phật giáo Theravāda: áo cà sa làm từ vải vụn, chỉ ăn đồ khất thực, một bữa một ngày và ngủ ngoài trời. Khi được VnExpress hỏi vào tháng 5 năm 2024 về suy nghĩ của mình trong lúc đi bộ, ông nói: “Khi đi bộ, tôi cầu nguyện cho mọi người luôn hạnh phúc bên gia đình. Hành trình của tôi là một cuộc đi bộ suốt đời.” Khi được Craig Lewis của Buddhistdoor Global hỏi tại sao ông đi bộ tại Lumbini vào tháng Giêng, ông trả lời: “Tôi chọn đi bộ vì điều này mang lại cơ hội thực hành Phật pháp mà không phụ thuộc vào các yếu tố bên ngoài.”
Trong số các truyền thống sống của Lumbini, việc thực hành công khai lối tu khổ hạnh cổ xưa của Thích Minh Tuệ, được duy trì công khai ngày này qua ngày khác, mang đến cho du khách một cuộc gặp gỡ bất thường với sự xuất gia. Tờ Nepal Bhasha Times gọi ông là bhikṣu dhutāṅgadhārī, một tì kheo trì giới Đầu Đà. Các di tích cho du khách biết nơi Đức Phật đản sinh. Một hành giả sống cho họ thấy tại sao lời dạy của Ngài vẫn có giá trị.
Đi bộ trong hòa bình
Ông bước đi trong hòa bình và vì hòa bình, và ông chẳng cần đến một khẩu hiệu. Đối với ông, hòa bình bắt đầu từ trong tâm: “Việc thực hành chính là điều phục tâm, điều phục ham muốn và ba độc, tham, sân, si,” ông nói với Lewis. “Nếu nhiều người làm như vậy hơn, chúng ta có thể có một thế giới hòa bình.”
Nepal đã hoan nghênh và tổ chức một cuộc đi bộ khác vì hòa bình trong năm nay. Tỳ kheo Paññākāra và những người đồng hành đã đến Lumbini vào tháng 6 sau khi đã tổ chức Cuộc đi bộ vì hòa bình từ Texas đến Washington, và vào tháng 10, Lumbini đã vinh danh họ bằng Thiền định hòa bình toàn cầu. Hai cuộc đi bộ là hai cách cúng dường khác nhau. Một người đi theo lộ trình đã định sẵn và nói thông điệp của mình tại mỗi điểm dừng. Loại còn lại là một cuộc sống Khổ hạnh, sống ở mức tồn tại tối thiểu, chỉ xin một chỗ để “thực hành một mình mà không làm phiền ai”. Không nên đánh giá bên này theo thước đo của bên kia, và một Nepal chào đón cả hai đã mang lại cho cái tên cũ của Lumbini như một trung tâm hòa bình một hình thức sống động.
Nghiên cứu của tôi, được công bố trên Mạng Nghiên cứu Khoa học Xã hội (SSRN), ước tính có từ 8,5 tỷ đến 11,1 tỷ lượt xem video liên quan đến chuyến hành hương của ông kể từ năm 2024, tính cả lượt xem lặp lại, không phải lượt xem của từng cá nhân; chỉ riêng trong tháng 7 năm 2026, các nền tảng đã ghi nhận khoảng 90 triệu lượt xem. Trong so sánh của tôi với 22 nhân vật Phật giáo quốc tế được chọn trên Wikipedia, các bài viết về ông, chỉ bằng ba ngôn ngữ, đã thu hút 863.292 lượt xem trang vào năm 2024, đứng thứ tư trong nhóm đó, và trong số 126 nhân vật Phật giáo Việt Nam có bài viết trên Wikipedia, trang của ông xếp thứ hai về lượt xem năm 2024 và thứ ba từ tháng 1 năm 2024 đến tháng 9 năm 2026, chỉ sau Thích Quảng Đức và Thích Nhất Hạnh, cả hai đều không còn sống, điều này khiến ông trở thành nhân vật còn sống được đọc nhiều nhất trong nhóm đó.
Nghị quyết Ngày Phật Đản của Cơ quan Lập pháp Tiểu bang California, ACR 141, được thông qua nhất trí vào tháng 5, ghi nhận rằng chuyến hành hương của ông “đã thu hút sự chú ý của quốc tế đến sức mạnh bền bỉ của thực hành Phật giáo, hạnh khiêm nhường và lòng sùng kính hòa bình”. Lòng sùng kính này còn vượt xa số lượt xem. Người ta đã viết 336 bài hát và 335 bài thơ để vinh danh ông, hầu hết chưa từng gặp ông. Phần lớn sự chú ý đó giờ đây mang dấu ấn của Nepal; vào tháng 7, họ trong những chiếc áo choàng vá víu, đi vòng quanh bảo tháp Phật Thích Ca Mâu Ni lúc bình minh, đã được National Geographic chọn là Photo of the Day.
Khách hành hương lưu trú
Điểm yếu nổi tiếng của Lumbini là thời gian khách lưu trú ngắn. Tuy nhiên khách hành hương đến thăm Thích Minh Tuệ có thể ở lại lâu hơn khách tham quan trong ngày thông thường: nhiều người quay lại để cúng dường nhiều lần vào buổi sáng, thăm các chùa gần đó và tiếp tục đến các địa điểm linh thiêng khác, và chi tiêu của họ đến tay các nhà nghỉ, tài xế, người bán hàng rong và các làng xung quanh.
Số liệu của Hội đồng Du lịch Nepal ghi nhận 12.204 lượt khách Việt Nam đến vào năm 2025, và Quỹ Phát triển Lumbini thống kê được 8.615 du khách Việt Nam tại nơi đản sinh của Đức Phật. Hai nguồn số liệu này sử dụng các hệ thống báo cáo khác nhau và không thể xác định chính xác tỷ lệ khách đến Lumbini, nhưng khi đọc cùng nhau, chúng cho thấy Lumbini chiếm một vị trí quan trọng như thế nào trong du lịch Nepal của người Việt Nam. Hàng ngày, những người hành hương từ Việt Nam và khắp thế giới đến bất cứ nơi nào ông ấy lưu trú, họ sử dụng chỗ ở, phương tiện đi lại và thức ăn địa phương. Nghiên cứu của tôi, được công bố trên SSRN, ước tính khoảng 18.700 lượt khách hành hương trong 13 tháng đầu tiên của ông ấy ở Nepal, đến từ Việt Nam và các cộng đồng người Việt ở nước ngoài, những người đến để gặp ông ấy hoặc kéo dài thời gian lưu trú để bày tỏ lòng kính trọng; đây là ước tính nghiên cứu dựa trên số liệu thống kê khách đến Nepal, chứ không phải là số liệu chính thức. Nhiều người hành hương trong số đó là người Việt Nam từ Bắc Mỹ, Châu Âu và Úc, được ghi nhận dưới các hộ chiếu khác nhau, vì vậy bảng thống kê khách đến đã đánh giá thấp con số này.
Điều chưa được đo lường là những đóng góp của cuộc hành hương này cho cộng đồng địa phương: khách hành hương đến đảnh lễ ông ở lại bao lâu, họ xài tiền ở đâu và có bao nhiêu người đến Nepal lần đầu tiên. Một cuộc khảo sát khách du lịch nhỏ ở Lumbini và Kathmandu có thể bắt đầu trả lời câu hỏi đó. Ngay cả ngành kinh doanh đồ lưu niệm cũng bắt đầu phản ánh sự hiện diện của ông ấy: vào tháng 11, các YouTuber người Việt quay phim tại Lumbini đã báo cáo các cửa hàng bán túi xách in hình ông ấy và dòng chữ “Minh Tuệ, Lumbini” với giá 500 rupee.
Một mối liên kết lâu đời
Nepal đã từng đáp lại lòng thành kính của một tín đồ Phật giáo Việt Nam. Vào tháng 2 năm 1936, nhà sư Nhẫn Tế, sau này là Lạt Ma Thuật Tôn Tử (Thubten Osall Lama), đã quỳ lạy trong nước mắt trước Đức Phật Thích Ca Mâu Ni và nhận được một phần nhỏ xá lợi Phật; truyền thống của ông ghi nhớ rằng đây là những xá lợi đầu tiên được mang về Việt Nam. Chín mươi năm sau, các tín đồ Phật giáo Việt Nam lại một lần nữa sang Nepal, mang về nhà những kỷ niệm về những thánh địa và về một giáo lý sống động. Đó là một cuộc ngoại giao tâm linh kéo dài qua nhiều thế hệ, không cần sự sắp đặt hay công khai.
Trong báo cáo ngắn tháng 9 năm 2026, Ủy ban Tự do Tôn giáo Quốc tế Hoa Kỳ đã mô tả Thích Minh Tuệ là một “nhà sư Đầu Đà bị lưu đày” và báo cáo về nỗ lực không thành của Giáo Hội Phật giáo Việt Nam nhằm thu hồi thị thực visa Nepal của ông. Ông chưa bao giờ tự xưng là một nhà hoạt động chính trị, nhưng tình hình hiện tại của ông thu hút sự chú ý của các tổ chức bảo vệ tự do tôn giáo ở nước ngoài. Bằng cách cho phép ông tiếp tục tu tập, Nepal đã cho thấy sự tôn trọng đối với giáo lý hòa bình nâng cao vị thế của một quốc gia trên thế giới.
Những quyết định về tương lai của Lumbini thuộc về Nepal và các thể chế của nước này. Bất cứ ai lãnh đạo Quỹ tín thác sẽ thừa hưởng nhiều hơn là những công trình kiến trúc và một kế hoạch tổng thể; họ sẽ thừa hưởng một cảnh quan Phật giáo sống động được gìn giữ bởi những người đến tu tập tại đây. Thích Minh Tuệ đã mang tên Lumbini ra nước ngoài mà không cần phải trở thành đại sứ của nơi này. Những gì Nepal đã trao cho ông còn quý giá hơn cả một danh hiệu: đó là tự do đi bộ, tu tập và sống trong hòa bình.
NGUỒN : risingnepaldaily.com
Thảo luận
Không có bình luận