Chè Huế và các loại đậu, hột * Hồ Đắc Duy

Mấy loại chè thường dùng ở Huế
Chè hạt sen, đậu ngự, chè kê
Chè đậu xanh, đậu đỏ, chè mè|
Chè bắp, bột lọc vỉa hè càng mê.

Đến mùa hè, chè bắp Cồn Hến
Lắm du khách tìm đến ăn xem
Ăn xong còn chưa đã thèm
Mang về vài chén dễ đem làm quà.

Cây hoàng lương thân cao đuôi sói
Hột kê vàng hạt nhỏ dẻo ghê
Mồng năm Đoan Ngọ chè kê
Ăn chung bánh tráng mãi mê vị chè.

Cây ý dĩ ủ ghè làm rượu
Cháo bo bo vị thuốc cảm hàn
Lá dùng nấu nước rất thơm
Lá cây lương thực thay cơm khi cần.

Hột mè vàng, mè đen, mè trắng
Lấy hạt vừng làm bánh mà ăn
Rang lên sấy bột khuấy dần
Bánh măng, bánh tráng thức ăn tuyệt vời.

Cao lương cây khi dài rũ xuống
Hạt tròn xoay, lá cuống màu xanh
Có thể dùng hái nấu canh
Giống từ Lưỡng Quảng, nước mình nhập vô.

Cây đậu xanh, ô ô lục đậu
Lựa hột tròn để nấu mà ăn
Nẩy mầm làm giá ăn nhanh
Là cây ăn sống vị thanh tuyệt vời.

Bánh đậu xanh được rây từ bột
Chè đậu xanh vị ngọt mà thơm
Hột này nấu cháo rất ngon
Trộn chung với gạo làm cơm mà dùng.

Bột đậu xanh nấu chung với nếp
Thành xôi vò ăn với thịt quay
Ăn rồi ngẫm nghĩ mà nhai
Vô cùng thú vị ngẫm hoài khen ngon.

Hái gương sen còn non hồ Tịnh
Bóc đài ra ăn sống dòn tan
Khi sen hột đã hơi vàng
Nấu chè bọc nhãn, thuộc hàng thượng lưu.

Đồ Ngự Thiện có sen hồ Tịnh
Vốn là sen nổi tiếng kinh thành
Tim sen vị thuốc đã đành
Nhức đầu mất ngủ nước thanh an thần.

Cây đậu đen, cao thân làm thuốc
Quả là giáp, lá hoắc thần kỳ
Có thể chữa được bệnh phù
No hơi đầy bụng đem đi dự phòng.

Cây đậu gươm gọi là kiếm đậu
Bóc quả ra để nấu thịt gà
Đúng mùa đậu nở ra hoa
Hoa sắc màu tím như là cánh sen.

Cây đậu quyên, dây leo hạt trắng
Loại đậu này quả thẳng màu xanh
Nấu chè, tráng bánh nướng nhanh
Là cây đậu quí lừng danh nước mình.

Cây đậu mèo mọc quanh bờ dậu
Có tên là hổ đậu rất ngon
Cây ra những hạt tròn tròn
Món ăn tuyệt diệu ngon hơn thịt bò.

Nấu nước tro với hột đậu cốt
Hột có vằn hay hột màu xanh
Khi sôi thêm một chút chanh
Đường phèn nấu lại nước thanh tuyệt vời.

Chè đậu cốt trị bay mụn nhọt
Nếu thêm vào vài đọt tía tô
Tan đàm, thông cổ đang khô
Những người đang bệnh hay họ khạc đàm.

Cây đậu đỏ thân cao một thước
Bản thảo ghi rằng vị thuốc rất hay
Lá tròn hoa tím quả dài
Nấu chưng cá chép cho người nan y.

Cây đậu trắng mọc tì gốc mướp
Cây đậu túi trồng trước hàng ba
Cây đậu ván mùa nở hoa
Chung quanh hàng giậu thật là dễ thương.

Cây đậu tương đậu nành một loại
Sữa đậu nành lấy củi mà đun
Hạt cho vào hũ làm tương
Vị ngon đặc biệt, mùi hương còn hoài.

Cây họ đậu có vài chục giống
Ở Thừa Thiên tổng cộng hai mươi
Mùa hoa đậu nở khắp nơi
Ong say hút nhụy, bướm bay khắp vườn.

Cây đậu phụng món ăn dân dã
Món thịt hon thêm sả khó quên
Ép dầu, bã để dành riêng
Bón phân cây cảnh, nuôi chim chích chòe.

(Trích từ “Địa Dư Chí Đất Việt Nước Nam, Quyển Thừa Thiên Huế” của Hồ Đắc Duy, NXB Hội Nhà Văn)

(Nguồn : chimvie3.free.fr)