//
you're reading...
góp nhặt cát đá, Khoa Học, Thời Sự

Thiên Hạ Sự 14.3.18: Nhà vật lý Stephen Hawking qua đời

 

 

1

Stephen Hawking (Wikipedia)

(Theo bản tin ngày 14.3.2018 của đài RFI)

Nhà vật lý thiên tài Stephen Hawking, với thân hình tàn tật gắn với chiếc xe lăn, phải trình bày suy nghĩ của mình qua máy tính, đã qua đời hôm qua, 13/03/2018, ở tuổi 76. Ông đã vượt lên trên số phận nghiệt ngã để cống hiến cả cuộc đời cho những khám phá bí ẩn của vũ trụ, làm nên những công trình khoa học phi thường.

Stephen Hawking sinh ra tại Oxford ngày 8 tháng Giêng 1942, đúng vào ngày trước đó 300 năm, thiên tài Galilê (Galileo Galilei) qua đời. Cha ông là một nhà sinh học mong muốn con trai theo nghiệp mình học y khoa tại Oxford. Thế nhưng, chàng thanh niên Stephen đã trót say mê toán học. Ở vào thời kỳ đó, toán học không được giảng dạy trong các trường đại học danh giá của Anh, thế là anh chuyển sang theo học môn vật lý.

Sau 3 năm học tại Oxford, Stephen đến Cambridge tiếp tục nghiên cứu thiên văn. Khi vừa bước sáng tuổi 21, ông phát hiện mình bị chứng bệnh thoái hóa thần kinh gây liệt có tên gọi là bệnh Charcot. Các bác sĩ lúc đó dự đoán ông chỉ còn có hai năm trên cõi đời này.

 

 

2

Stephen Hawking trước khi mắc phải căn bệnh quái ác amyotrophic lateral sclerosis (ALS). (Wikipedia)

 

Số phận thật nghiệt ngã đã đẩy Stephen Hawking rơi vào trầm cảm nặng. Ông chỉ thoát ra được khi gặp Jane Wilde, một nữ sinh viên ngôn ngữ học, mà ông kết hôn năm 1965. Hai vợ chồng có được 3 người con, nhưng đã ly dị nhau sau 30 năm chung sống. Năm 2006, Stephen Hawking kết hôn lần thứ 2.

Với căn bệnh quái ác, cơ thể của Stephen Hawking ngày càng thoái hóa không cưỡng lại được. Từ năm 1974, ông đã không thể tự mình ăn uống, ra khỏi giường. Đến năm 1985, Stephen đã bị mất tiếng nói.

 

 

5

(Roger Askew/Oxford Union/Rex/Shutterstock)

 

Thế nhưng tinh thần, trí tuệ của con người tật nguyền đó thì lại nguyên vẹn và luôn hướng tới mục tiêu tìm hiểu tại sao vũ trụ này tồn tại và nó vận hành thế nào. Stephen lao vào các nghiên cứu khái niệm vật lý và thiên văn học và cho ra đời những ý tưởng, khám phá độc đáo về các hiện tượng Big Bang và hố đen vũ trụ.

Từ đó, sự nghiệp của nhà vật lý đã tỏa sáng và ông nhận rất nhiều danh dự và phần thưởng, mới 32 tuổi được bầu vào Royal Society, một viện hàn lâm khoa học danh tiếng của Anh. Năm 1980, ông được công nhận là giáo sư toán học danh dự đại học Cambridge (Lucasian Chair of Mathematics).

 

 

6

Cuốn sách này được Thượng Tọa Thích Viên Lý dịch ra Việt ngữ, với đề tựa “Lược Sử Thời Gian,” in năm 2002. (Chú thích của Thân Tri)

 

Các công trình nghiên cứu về nguồn gốc vũ trụ được nhà lý thuyết vật lý Hawking tập hợp cô đọng trong cuốn sách “ Lược sử thời gian” (A Brief History of Time), xuất bản năm 1988, trong đó ông giải thích cho công chúng về các nguyên tắc chính của vũ trụ, về Big Bang. Cuốn sách bán được tới 9 triệu bản từ khi phát hành.

Stephen Hawking trở thành biểu tượng của một nhà khoa học gần gũi công chúng, ông liên tục tham dự các hoạt động cổ vũ nghiên cứu khoa học. Tóm lại, Stephen Hawking là hiện thân của nghị lực sống vượt trên số phận.

 

_______________

 

Vì sao Stephen Hawking ‘là người Anh vĩ đại’?

 

(BBC.com)

 

3

Stephen Hawking đã giúp nhân loại mở rộng hiểu biết về vũ trụ.

Nói đến Stephen Hawking, chúng ta có lẽ đều biết đến quyển sách Lược sử Thời gian (“Brief History of Time”)

Trong sự nghiệp khoa học của mình, ông đã nhận được rất nhiều sự kính trọng từ các đồng nghiệp khoa học và công chúng.

Ông được bầu đứng thứ 25 trong số những người Anh vĩ đại nhất trong lịch sử theo số liệu thăm dò của BBC năm 2002. Trong danh sách này ông đứng sau các nhà khoa học Richard Darwin, Isaac Newton, Alexander Fleming, Alan Turing và Michael Faraday.

Ông là một trong những người trẻ nhất được bầu viện sỹ tại Anh năm 32 tuổi, chỉ sau W H Fox Talbot được bầu viện sĩ năm 31 tuổi năm 1831.

Stephen Hawking là một người rất cá tính, có lẽ nhiều người trong chúng ta vẫn nhớ cảnh ông bay vào vũ trụ với trạng thái không trọng lượng.

Về khoa học, ông là người tin và đánh cá rằng hạt Higg sẽ không bao giờ được tìm thấy.

 

4

Cùng với Roger Penrose, ông Hawking đã đưa ra câu trả lời cho việc tạo ra điểm dị thường bởi lực hấp dẫn

 

Năm 2012, khi hạt Higg được phát hiện tại CERN, ông đã nhanh chóng chấp nhận thua cuộc và là người đề xuất trao giải Nobel cho Peter Higg.

Xin điểm qua năm thành tựu khoa học nổi bật của Stephen Hawking, mà có lẽ ít được biết đến bởi công chúng:

Thứ nhất: Cùng với Roger Penrose, ông đã đưa ra câu trả lời cho việc tạo ra điểm dị thường bởi lực hấp dẫn, có nghiên cứu đột phá về điểm kỳ dị của không gian, thời gian chứng tỏ sự tồn tại của nó và giả thiết rằng vũ trụ có thể bắt đầu từ một điểm dị thường.

Chúng ta đều biết các phương trình toán học của Einstein trong lý thuyết tương đối tiên đoán sự tồn tại của hố đen, tại đó khối lượng và lực hấp dẫn là vô hạn, tạo ra các điểm kỳ dị về không và thời gian. Sự tồn tại của hố đen đã được chỉ ra từ những năm 1916 bởi Karl Schwarzschild, chỉ vài tháng sau khi lý thuyết tương đối của Einstein được công bố.

Các nghiên cứu về thuyết tương đối và hố đen, được đặc biệt chú ý và phát triển vào những năm cuối 1960’s với sự phát hiện bằng thực nghiệm các sao neutron, sao lùn trắng khẳng định sự đúng đắn của thuyết tương đối. Với hố đen, ánh sáng rơi vào đó không thoát ra được, nên sự tồn tại của hố đen chỉ có thể nhìn thấy gián tiếp qua ảnh hưởng của nó tới các vật xung quanh.

Trong giai đoạn này về mặt lý thuyết rất nhiều giải pháp đã được phát triến cho hố đen. Lúc đầu, đa số các nhà khoa học nghi ngờ rằng các tính năng kỳ lạ của hố đen là không thực tế mà nó chỉ được tạo ra về mặt toán học do sự áp đặt các điều kiện đối xứng.

Cùng với Roger Penrose, Hawking chứng minh sự tồn tại của nó là có thực và giả thiết rằng vũ trụ có thể bắt đầu từ một điểm dị thường.

Thứ hai: Với James Bardeen và Brandon Carter, Stephen Hawking khám phá ra luật của cơ học hố đen tương tự như các luật của nhiệt động lực học. Tác phẩm của ông mang tên “Black Holes” đã giành được giải thưởng Gravity Research Foundation có uy tín.

Thứ ba: Lý thuyết các hố đen phát ra bức xạ Hawking.

Trước đây các nhà vật lý tin rằng không có gì có thể thoát được một hố đen. Năm 1974, Hawking cho thấy các hố đen phát ra bức xạ cho đến khi chúng cạn kiệt năng lượng và bay hơi.

Dự đoán của Hawking về bức xạ Hawking ban đầu đã tạo ra một cuộc tranh cãi nhưng nghiên cứu sâu hơn đã được coi là bước đột phá quan trọng trong lý thuyết vật lý.

Thứ tư: Ông đã đóng góp cho lý thuyết về sự giãn nở vũ trụ (cosmic inflation)

Được đưa ra bởi Alan Guth vào năm 1980, giãn nở vũ trụ là một lý thuyết đã được chấp nhận rộng rãi. Hawking là một trong những người đầu tiên tính toán các biến động lượng tử đã được tạo ra trong giãn nở vũ trụ và cho biết làm thế nào chúng có thể làm tăng sự lan rộng của các thiên hà trong vũ trụ.

Thứ năm: Cùng với James Hartle năm 1983, Hawking đề xuất rằng thời gian không tồn tại trước Big Bang và do đó khái niệm về sự khởi đầu của vũ trụ là vô nghĩa.

Theo Hartle-Hawking, vũ trụ không có bắt đầu vì nó không có ranh giới ban đầu trong thời gian hoặc không gian. Hiện nay lý thuyết này vẫn là một trong những lý thuyết nổi bật nhất về trạng thái ban đầu của vũ trụ.

Tóm lại, trong sự nghiệp khoa học của mình, Stephen Hawking đã có những đóng góp vô cùng quan trọng cho sự hiểu biết của con người về vũ trụ.

Bằng những ngôn ngữ dễ hiểu, cá tính của ông, cũng như sự quyết tâm của ông chiến thắng bệnh tật đã mang đến niềm đam mê khoa học trong cộng đồng trên toàn thế giới.

Bài viết thể hiện quan điểm riêng của tác giả, tiến sĩ Lê Đức Tùng từ London, thành viên mạng lưới Viet Intellect.

 

__________________

 

Một sự trùng hợp kỳ thú của lịch sử

ông Stephen Hawking sinh ngày 8.1.1942, trùng với ngày chết của thiên văn gia Galileo Galilei là 8.1.1642; trong khi ngày ông Hawking mất (14.3.2018) lại trùng với ngày sinh của nhà bác học thiên tài Albert Einstein (14.3.1879).

seashelloc

.

.

Advertisements

Thảo luận

Không có bình luận

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

w

Connecting to %s

%d bloggers like this: