//
you're reading...
Du Lịch, NHÓM HUẾ, Photography, Tùy Bút, về Lịch Sử

Những đài tưởng niệm nạn nhân Do Thái ở Budapest – Nguyễn Đăng Hoàng

 

Cám ơn Tống Mai đã viết một bài cảm động về những đôi giày tưởng niệm nạn nhân Do Thái trên bờ sông Danube ở Budapest. Người nghệ sĩ đã dựng nên đài tưởng niệm này thật đáng phục, 60 đôi giày sắt đơn giản đã làm người xem xúc động/suy nghĩ về cái chết của chừng 200 người Do Thái tại đó trong thời Thế Chiến Thứ 2 – WW2.

Hung Gia Lợi là nơi dân Do Thái bị đàn áp nặng nhất Châu Âu trong thời WW2. Chừng 450,000 người Do Thái, khoảng 80% dân Do Thái ở Hung, đã bị giết chết. Phần lớn các nạn nhân Do Thái đã chết khi lính Đức với sự hổ trợ (?) của chính quyền Hung chở họ qua các trại tập trung Auschwitz Đức và sau đó chết trong những lò ga. Một phần bị lính Đức giết ở Hung, một phần chết vì đói khác, bệnh tật khi dân Do Thái bị giam trong khu Ghetto ở Budapest.
Budapest gồm có 2 thành phố ở 2 bên sông Danube, Buda và Pest. Ngày trước khi qua Budapest, TĐ Lộc khuyên chúng tôi nên đi thăm một bên Buda ngày đầu, và sau đó đi thăm khu bên kia, Pest, ngày thứ 2. Chúng tôi theo lời khuyên đó và tình cờ đi xem được 5 đài tưởng niệm nạn nhân Do Thái ở Budapest.

Đài tưởng niệm thứ nhất thật sự là nhà thờ Do Thái ở đường Dohány (The Dohány Street Synagogue). Con đường Dohany này đánh dấu biên giới khu Ghetto Do Thái mà chính quyền Hung đã lập ra để giam dân Do Thái trong thời WW2. Đây là nhà thờ Do Thái lớn nhất Châu Âu. Thời WW2 khoảng 20,000 Do Thái đã chết vì đói khác, bệnh tật trong khu Ghetto này. Hiện nay di tích những bức tường chia cách khu Ghetto Do Thái với thế giới bên ngoài đã được phá vỡ, chỉ còn lại nhà thờ Do Thái, di tích một thời gian đen tối trong lịch sữ Budapest.

Dohány Street Synagogue - Photo: NDHoang

Dohány Street Synagogue – Photo: NDHoang

Dohány Street Synagogue - Photo: NDHoang

Dohány Street Synagogue – Photo: NDHoang

Dohány Street Synagogue - Photo: NDHoang

Dohány Street Synagogue – Photo: NDHoang

Đài tưởng niệm thứ hai là nghĩa địa trong khuôn viên nhà thờ Do Thái, nơi 2,000 người đã được chôn trong thời gian dân Do Thái bị quản thúc trong vùng Ghetto. Hiện nay một số mộ đã được dời đi nơi khác, nhưng di tích các ngôi mộ củ vẫn còn.

Jewish Cemetery - Photo: NDHoang

Jewish Cemetery – Photo: NDHoang

Jewish Cemetery - Photo: NDHoang

Jewish Cemetery – Photo: NDHoang

Đài tưởng niệm thứ ba là cây liễu rủ (weeping willow) Emanuel Tree, bằng sắt, mang tên là cây của sự sống, Tree of Life, để tưởng niệm những nạn nhân Do Thái ở Hung thời WWII. Mỗi lá của cây này tôi nghe là có khắc tên của một nạn nhân Do Thái. Nhưng khi nhìn kỷ vài lá cây thì tôi không thấy tên nào cả.

Holocaust Memorial - Tree of Life - Photo: NDHoang

Holocaust Memorial – Tree of Life – Photo: NDHoang

Tree of Life - Nguyet.  Photo: NDHoang

Tree of Life – Nguyet. Photo: NDHoang

Tree of Life - NDHoang . Photo: MinhNguyet

Tree of Life – NDHoang . Photo: MinhNguyet

Đài tưởng niệm thứ tư ở công viên Szabadsag Square tưởng niệm các nạn nhân Hung Gia Lợi, kể cả nạn nhân Do Thái, đã chết dưới ách đô hộ của Đức Quốc Xã Nazis. Đài này vừa được hoàn tất năm 2014 với tượng của một con chim ưng bay xuống tấn công một thiên thần mang biều tượng của nước Hung. Đài tưởng niệm đã gây ra nhiều tranh cãi. Nhiều người Do Thái ở Hung vẫn còn ấm ức với vai trò chính quyền Hung trong WW2. Họ cho đài tưởng niệm này đã mập mờ phủi tay quy hết tôi lỗi thời WW2 cho Đức Quốc Xã Nazis, mà không đề cập tới vai trò của chính quyền Hung khi hợp tác với Đức. Chúng tôi đến đài tưởng niệm nây khi trời gần tối. Tôi đang đứng chiêm ngưỡng tác phẩm điêu khắc thì có vài người Hung lại gần và đưa giấy tờ giải thích quan niệm chống đối của họ đối với đài này.

Magyarorszag német megszallasat - Photo: TongMai

Magyarorszag német megszallasat – Photo: TongMai

Đài tưởng niệm thứ năm là những đôi giày sắt nằm cạnh sông Danube mà Tống Mai đã giải thích trong một bài viết trước. Chúng tôi đến đây khi trời đã tối. Riêng tôi lúc đó trong đầu vẫn còn vang vọng bài hát “Bên Ni Bên Nớ” của Phạm Duy mà nhóm đã hát hai đêm trước đó ở Đức.

Em có nghe hồ như bước ai gõ nhịp bước ai giang hồ?
Hẹn ai bên ni dài in ngõ cũ
Em có nghe bên ni lạnh như bên nớ?
Phút giây chia lìa, trong lòng vẫn phải đèo mong.

Tôi xúc động liên tưởng lại cảnh tượng oái ăm trong những phút giây cuối cùng của các nạn nhân Do Thái. Bên nớ bờ sông là cung điện hoàng gia Hung Gia Lợi, bên hông là Dinh Quốc Hội Parliament, và ở bên ni bờ sông 200 nạn nhân Do Thái cởi giày đi vào cõi chết. Sự giàu sang quý tộc của hoàng gia Hung, những lý tưởng tự do dân chủ bàn cãi trong Quốc Hội, tương phản với việc hành quyết hơn 200 người dân Do Thái. Bên cạnh những đôi giày này những con quạ xám Hung bình thản họp bạn.

Shoes memorial and Royal Palace - Photo: NDHoang

Shoes memorial and Royal Palace – Photo: NDHoang

Grey crows - Photo: NDHoang

Grey crows – Photo: NDHoang

Nguyễn Đăng Hoàng
Sacramento, Nov 10, 2015

Thảo luận

2 thoughts on “Những đài tưởng niệm nạn nhân Do Thái ở Budapest – Nguyễn Đăng Hoàng

  1. From: Tong Mai
    Nov 11, 2015

    Anh Hoàng chụp hình này đẹp và có ý nghĩa vô cùng. Anh nhắm ngay đến ngôi sao vàng, biểu tượng của nạn nhân Holocaust trên trần nhà của Synagogue để chụp rất có ý nghĩa.

    Đi chụp hình nhiều lần với anh qua các thành phố Âu Châu vừa rồi và sau những trao đổi về cách chụp hình với anh cho Mai biết một nhiếp ảnh gia thầm lặng rất hợp gu chụp hình với mình và có một cách nhìn rất nghệ thuật và sâu sắc về nhiếp ảnh.

    Anh Luận nói không hiểu sao lần này anh Hoàng mê chụp hình quá, Mai nói có lẽ gần mực thì đen vì Mai cũng say chụp hình không còn biết trời trăng. Khi Mai lập lại câu nói đó của Mai thì anh Hoàng nói là “bệnh cũ tái phát” (anh đã từng đam mê nhiếp ảnh từ lúc còn phim và đã có dark room của riêng mình)
    Mai

    Số lượt thích

    Posted by TốngMai | Tháng Mười Một 11, 2015, 9:15 sáng
    • From:NguyenMinhNguyet
      Nov 19, 2015

      Mai ơi , khi nói về chuyện thích chụp hình , anh Hoàng nói là “bệnh cũ tái phát” nhưng mà bệnh này rất tốt ,giúp ích cả về cơ thể lẫn tinh thần ( phải đi đây đi đó để săn hình và có óc sáng tạo để có những tấm hình đẹp ).
      Cám ơn Mai và anh Hoàng , những người bạn , luôn tìm hiểu tường tận về những di tích lịch sử của các nơi đã thăm viếng giúp mình làm giàu thêm kiến thức.
      MN.

      Số lượt thích

      Posted by NguyenMinhNguyet | Tháng Mười Một 19, 2015, 12:15 chiều

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

w

Connecting to %s

%d bloggers like this: